Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðbjörn Guðbjörnsson, stjórnsýslufræðing, fyrrverandi yfirtollvörð og formann Tollvarðafélagsins í Fréttum vikunnar um upplýsingagjöf um afbrot og bakgrunn þeirra sem fremja þau. Guðbjörn sagði mikilvægt að almenningur fengi aðgang að tölfræði þar sem meðal annars kæmi fram þjóðerni brotamanna og fanga. Slíkar upplýsingar væru nauðsynlegar svo hægt væri að sjá raunverulega þróun og taka upplýstar ákvarðanir. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Upplýsingar hurfu úr tölfræðinni
Guðbjörn rifjaði upp að þegar hann hóf störf við löggæslu fyrir rúmum 40 árum hefði verið auðveldara að sjá hverjir stæðu að baki afbrotum. Á síðustu 10 til 15 árum hefði hins vegar verið minna um birtingu upplýsinga um þjóðerni og uppruna brotamanna.
Hann vísaði til þróunar í Svíþjóð og Þýskalandi þar sem aftur væri farið að birta ítarlegri tölfræði, meðal annars um samsetningu fangahópsins og þjóðerni þeirra sem koma við sögu í afbrotum. Slík gögn gæfu almenningi skýrari mynd af stöðunni.
Ríkisborgararéttur segir ekki alltaf alla söguna
Arnþrúður nefndi Noreg sem dæmi um hvernig upplýsingar um bakgrunn fólks væru settar fram. Þar væri ekki alltaf látið nægja að segja að viðkomandi væri norskur ríkisborgari heldur kæmi fram að hann væri til dæmis af pakistönskum uppruna.
Guðbjörn tók undir mikilvægi þess að upplýsingarnar væru nægilega ítarlegar til að gefa rétta mynd. Tilgangurinn væri að almenningur hefði gögn til að byggja afstöðu sína á í stað þess að mikilvægar upplýsingar vantaði í opinbera umræðu.
Almenningur þarf gögn til að taka upplýstar ákvarðanir
Arnþrúður og Guðbjörn voru sammála um að birting slíkra upplýsinga ætti að snúast um gagnsæi. Ef stjórnvöld hefðu upplýsingar um samsetningu afbrota og fangahópsins ætti almenningur að geta séð þær og lagt sjálfstætt mat á þróunina.
Guðbjörn sagði þetta sérstaklega mikilvægt þar sem almenningur tæki að lokum ákvarðanir um stefnu samfélagsins. Til þess þyrfti fólk að hafa aðgang að staðreyndum en ekki aðeins hluta þeirra upplýsinga sem væru til staðar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.