Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson ræddu við Björn Þorra Viktorsson, hæstaréttarlögmann, í Fréttum vikunnar, um varnir Íslands og samskiptin við Bandaríkin. Björn Þorri segir tvíhliða varnarsamninginn við Bandaríkin eina raunverulega skjól Íslands og spyr hvers vegna meiri áhersla sé ekki lögð á að styrkja hann á óvissutímum. Arnþrúður vakti í því samhengi athygli á hlýjum skilaboðum sem Bandaríkin sendu Íslendingum strax eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Varnarsamningurinn eina raunverulega skjólið
Björn Þorri sagði Íslendingum ítrekað sagt að þeir ættu að óttast vegna þess að þjóðin væri lítil og þyrfti að hlaupa í fangið á öðrum til að komast í skjól. Þá gleymdist að hans sögn eina raunverulega skjólið sem Ísland ætti, varnarsamningurinn við Bandaríkin.
Hann benti á að um tvíhliða samning væri að ræða sem hefði staðið frá 1951. Hvað sem gerðist innan NATO og jafnvel þótt spenna kæmi upp milli Bandaríkjanna og annarra aðildarríkja stæði sá samningur áfram. Þar ættu Íslendingar umsamin bandamann.
Spyr hvaða skilaboð séu send Bandaríkjunum
Björn Þorri velti því upp hvers vegna hugsanlega væri grafið undan varnarsamningnum með því að gera ýmiss konar varnarsamninga við Þjóðverja og fleiri Evrópuþjóðir þegar Ísland væri jafnframt aðili að NATO. Hann spurði hvaða skilaboð með því væru send Bandaríkjunum.
Stundum læddist að honum sú hugsun að verið væri að ýta Bandaríkjunum frá Íslandi.
Bandaríkin sendu hlýjar kveðjur eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna
Arnþrúður vakti þá athygli á viðbrögðum Bandaríkjanna daginn eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Bandaríkin hefðu sent Íslendingum hlýjar kveðjur, fagnað niðurstöðunni, óskað þjóðinni til hamingju og lýst virðingu fyrir fullvalda ákvörðun hennar.
Hún rakti jafnframt að Bandaríkin hefðu lýst trausti á því að Ísland yrði áfram sterkur og verðmætur bandamaður og vilja til að styrkja samstarfið við Ísland á öllum sviðum. Þar hefðu sérstaklega verið nefnd öryggismál, orkumál, nýsköpun, efnahags- og menningartengsl og sameiginleg vinna að friði og hagsæld.
Arnþrúður benti á að skilaboðin hefðu komið strax daginn eftir kjördag en verið varla nefnd hér á landi.
Af hverju er varnarsamningurinn ekki styrktur?
Björn Þorri sagði margt undarlegt við stöðuna. Verið væri að setja áratugagamla samninga í uppnám þótt lítil deila hefði verið um þá og þeir gengið vel. Hann tók fram að lengi hefðu verið til herstöðvaandstæðingar og að hann gerði ekki lítið úr þeim sjónarmiðum. Í dag heyrði hann hins vegar fáa tala gegn varnarsamningnum við Bandaríkin.
Björn Þorri spurði hvers vegna samningurinn væri þá ekki styrktur á þessum óvissutímum og meiri áhersla lögð á tengsl Íslands við Bandaríkin. Hann spurði jafnframt hvers vegna Ísland ætti í staðinn að hlaupa í fangið á ríkjum sem hefðu dælt fé og vopnum í Úkraínustríðið en ættu nú erfitt með að verja sig sjálf.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.