Pétur Gunnlaugsson ræddi við Frosta Sigurjónsson, rekstrarhagfræðing og fyrrverandi alþingismann, í síðdegisútvarpinu í dag, um EES-samninginn, viðskipti við Evrópusambandið og möguleika Íslands á fríverslunarsamningi við Bandaríkin. Frosti sagði Ísland hafa formlegt svigrúm til að gera viðskiptasamninga við önnur ríki en reglur innri markaðarins þrengdu verulega að því svigrúmi í reynd. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Innri markaðurinn setur skorður
Frosti sagði ókosti EES-samningsins felast meðal annars í því hversu mikið regluverk Ísland þyrfti að innleiða til að vera hluti af innri markaðnum.
Sömu reglur þyrftu að gilda hér og innan markaðar Evrópusambandsins um vörur og þjónustu. Það gerði Íslandi erfiðara fyrir að opna markaðinn fyrir vörum frá Bandaríkjunum með öðrum skilmálum.
Hann tók bandaríska bíla sem dæmi. Reglur um bílvélar, stærðir og aðra tæknilega þætti gerðu innflutning þeirra bæði flóknari og dýrari. Frosti sagði stóran hluta slíkra reglna virka sem tæknilegar viðskiptahindranir gegn samkeppni utan Evrópusambandsins.
Auðveldara utan sama regluverks
Pétur spurði hvort Ísland hefði raunverulega reynt að ná fríverslunarsamningi við Bandaríkin.
Frosti sagðist ekki vita til þess og sagði líklegt að Bandaríkin hefðu takmarkaðan áhuga á slíkum viðræðum meðan Ísland væri bundið sama vörureg-luverki og innri markaður Evrópusambandsins.
Hann sagði Bretland hafa meira svigrúm til að gera viðskiptasamninga við Bandaríkin eftir útgönguna úr Evrópusambandinu og að sambærilegt svigrúm gæti skapast fyrir Ísland ef viðskiptasambandið við Evrópu byggðist frekar á tvíhliða samningi.
Tvíhliða samningur við Evrópu mögulegur
Frosti rifjaði upp að Ísland hefði þurft að gera sérstakan samning við Bretland eftir Brexit og að þau viðskipti hefðu haldið áfram án teljandi vandræða.
Hann taldi ekki ástæðu til að ætla að Evrópusambandið myndi hafna tvíhliða viðskiptasamningi við Ísland. Evrópuríkin seldu mikið af vörum hingað og hefðu því sjálf hagsmuni af áframhaldandi viðskiptum.
EFTA-fríverslunarsamstarfið myndi jafnframt áfram skipta máli.
Reglur þurfa að henta íslenskum aðstæðum
Pétur rifjaði upp að nú hefði verið sett sú stefna stjórnvalda að dýpka samstarfið við Evrópu og EES.
Frosti sagði Ísland eiga að halda góðum samskiptum og viðskiptum við Evrópusambandið en hafnaði því að það ætti sjálfkrafa að þýða meiri innleiðingu regluverks sem væri hannað fyrir allt aðrar aðstæður á meginlandi Evrópu.
Hann vill að Ísland greini betur á milli reglna sem henta íslenskum aðstæðum og þeirra sem gera það ekki og nýti þau ákvæði EES-samningsins sem gefa möguleika á að hafna löggjöf sem geti verið skaðleg fyrir íslenska hagsmuni.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.