Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Dag B. Eggertsson, þingmann Samfylkingarinnar og fyrrverandi borgarstjóra í síðdegisútvarpinu um hvaða skilyrði hann teldi að Ísland yrði að setja í mögulegum aðildarsamningi við Evrópusambandið. Dagur sagði full yfirráð Íslands yfir auðlindum vera rauða línu og Íslendingar yrðu sjálfir að ráða þeim málum. Hann taldi jafnframt samningsstöðu Íslands sterkari nú en þegar fyrri aðildarviðræður fóru fram. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Full yfirráð yfir auðlindum skilyrði
Arnþrúður spurði Dag hvað hann myndi ekki sætta sig við í aðildarsamningi. Dagur svaraði að full yfirráð yfir auðlindum landsins væru skýr rauð lína. Ísland yrði sjálft að hafa ákvörðunarvald yfir þeim og niðurstaða samningaviðræðna yrði að tryggja það.
Sæstrengur til Evrópu kom einnig til umræðu. Dagur sagði ekki koma til greina að Evrópusambandið gæti knúið Ísland til að leggja sæstreng gegn vilja Íslendinga. Hann tengdi það við grundvallaratriðið um yfirráð landsins yfir eigin orkuauðlindum.
Þjóðin fengi lokaorðið segir Dagur
Arnþrúður spurði hvernig hægt væri að tryggja slíkar kröfur gagnvart regluverki Evrópusambandsins. Dagur sagði aðildarsamninginn sjálfan skipta þar höfuðmáli. Bæði Ísland og Evrópusambandið þyrftu að samþykkja niðurstöðuna og íslenska þjóðin fengi síðan lokaorðið um samninginn í þjóðaratkvæðagreiðslu.
Hann sagði atriði sem samið væri sérstaklega um og fest í aðildarsamning ekki verða tekin einhliða af Íslandi síðar. Arnþrúður dró í efa hversu mikið svigrúm væri í raun til varanlegra sérlausna og vísaði meðal annars til þróunar Evrópusambandsins eftir Lissabon-sáttmálann og aukinnar áherslu á einsleitni regluverksins.
Evran einnig lykilatriði fyrir Dag
Auðlindirnar voru ekki eina atriðið sem Dagur lagði áherslu á. Hann sagði að samningur sem tefði upptöku evru verulega væri niðurstaða sem hann yrði ekki ánægður með.
Dagur tengdi það við afstöðu sína til vaxta og lánskjara íslenskra heimila. Hann liti á möguleikann á evruupptöku sem einn helsta ávinning aðildar og vildi því ekki að niðurstaða samninga fæli í sér langa bið eftir því skrefi.
Ísland standi sterkar en síðast
Dagur taldi samningsstöðu Íslands gagnvart Evrópusambandinu betri nú en þegar fyrri aðildarviðræður fóru fram. Ísland væri efnahagslega sterkara en eftir bankahrunið og því væri ljóst að landið þyrfti ekki að samþykkja samning sem uppfyllti ekki mikilvægustu kröfur þess.
Breytt staða Bretlands og Noregs skipti einnig máli að hans mati. Bretland væri nú utan Evrópusambandsins og Dagur taldi það geta auðveldað samninga um sjávarútveg þar sem Bretar hefðu verið erfiður þáttur í þeim málum í fyrra aðildarferli.
Hann taldi stöðu Noregs einnig geta styrkt samningsstöðu Íslands. Ef Ísland gengi í sambandið yrði Noregur enn meira áberandi sem ríki utan ESB innan EES-samstarfsins. Dagur taldi því Evrópusambandið hafa ríkari ástæðu nú en áður til að ná samkomulagi við Ísland.
Samningsstaðan gæti veikst
Dagur taldi þessa stöðu þó ekki endilega vara til framtíðar. Ef Noregur eða Bretland færðust nær Evrópusambandinu eða gengju inn á undan Íslandi gætu aðstæður breyst og samningsstaða Íslands orðið lakari.
Afstaða hans var því sú að Ísland ætti nú raunhæft tækifæri til að reyna að ná samningi sem tryggði yfirráð yfir auðlindum og aðra mikilvæga íslenska hagsmuni. Endanlegt mat á því hvort slíkur samningur væri ásættanlegur ætti síðan að vera í höndum íslensku þjóðarinnar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.