Pétur Gunnlaugsson ræddi við Frosta Sigurjónsson, rekstrarhagfræðing og fyrrverandi alþingismann í síðdegisútvarpinu um umræður um minnkun hafstrauma í Norður-Atlantshafi og möguleg áhrif þeirra á loftslag í Evrópu og á Íslandi. Frosti sagði að margar af þeim viðvörunum sem nú væru settar fram byggðu fremur á loftslagslíkönum og sviðsmyndum en raunmælingum úr hafinu sjálfu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Segir mælingar ekki sýna minnkun hafstrauma
Í viðtalinu var rætt um fullyrðingar um hringrás hafstrauma í Atlantshafi, þar á meðal Golfstraumurinn og AMOC-kerfið, gæti minnkað eða raskast vegna loftslagsbreytinga. Frosti sagði að þótt slíkar breytingar væru mögulegar til lengri tíma væru ekki fyrirliggjandi mælingar sem sýndu að kerfið væri nú þegar að hrynja eða minnka verulega.
Hann sagði rannsóknir sem mikið væri vísað til byggja að hluta á gervihnattagögnum og líkanareikningum þar sem dregnar væru ályktanir af breytingum á legu og hegðun strauma yfir tiltölulega stutt tímabil. Að hans mati væri þar oft um óbeinar vísbendingar að ræða fremur en staðfestar niðurstöður.
Villandi framsetning loftslagsumræðunnar
Frosti sagði umræðuna um hafstrauma oft sett fram með mjög dramatískum hætti þar sem mögulegar framtíðarsviðsmyndir væru kynntar eins og yfirvofandi staðreyndir. Hann gagnrýndi einnig hvernig tölur um hlýnun Evrópu væru stundum bornar saman við meðalhita jarðar, án þess að tekið væri tillit til þess að stór hluti yfirborðs jarðar væri hafsvæði sem hitnaði hægar en land. Hann sagði slíka framsetningu geta gefið almenningi villandi mynd af þróun loftslagsmála og taldi mikilvægt að gera skýran greinarmun á raunmælingum annars vegar og spálíkönum hins vegar.
Ísland hefur lítil áhrif
Í viðtalinu sagði Frosti jafnframt að jafnvel þótt breytingar yrðu á hafstraumum væri afar ólíklegt að aðgerðir lítilla ríkja eins og Íslands hefðu mælanleg áhrif á þróun þeirra. Hann sagði Ísland þegar vera meðal þeirra ríkja sem notuðu hvað mest endurnýjanlega orku og losun landsins væri mjög lítil í alþjóðlegu samhengi.
Að mati Frosta væri því hæpið að réttlæta róttækar samfélagsbreytingar eða neyðarástand með vísan til sviðsmynda sem enn væru mjög óvissar og ekki studdar afgerandi mælingum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.