Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Þorbjörgu Sigríði Gunnlaugsdóttur, dómsmálaráðherra í síðdegisútvarpinu um hvaða skyldur gætu fylgt innflytjenda- og hælisreglum Evrópusambandsins ef Ísland gengi í sambandið. Arnþrúður spurði hvort Ísland gæti hafnað þeim hluta regluverksins sem gæti falið í sér móttöku fólks frá öðrum ríkjum eða samið um undanþágu. Þorbjörg gat ekki svarað því og sagði samningaviðræður þurfa að leiða það í ljós. Hún sagði þjóðina síðan eiga að fá að greiða atkvæði um samninginn þegar ljóst væri hvaða skuldbindingar Ísland tæki á sig. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Óvíst hvort Ísland gæti fengið undanþágu
Ísland þyrfti að taka afstöðu til innflytjenda- og hælisreglna Evrópusambandsins í aðildarviðræðum og spurði Arnþrúður hvort hægt væri að semja um undanþágu frá þeim ákvæðum sem Ísland vildi ekki taka upp.
Þorbjörg benti á að Danir hefðu undanþágu frá hluta regluverksins. Arnþrúður benti hins vegar á að danska undanþágan ætti rætur að rekja til Maastricht-samningsins sem var gerður á árinu 1992. Þá hafi Danir við inngöngu í ESB náð þessum undanþágum í innflytjendamálum og söluleiðis í öryggis og varnarmálum. Evrópusambandið hefði breyst mikið síðan ekki hvað síst með Lissanlon- sáttmálanum sem tók gildi 1. des. 2009. Gamlar undanþágur Dana væru því ekki endilega sambærilegar við það sem nýju aðildarríki stæði til boða og enginn þjóð fengi neitt viðlíka í dag.
Samanignarnir um innflytjandapakka ESB þarf vera skýrt já eða nei
Hvort Ísland gæti sagt nei við þessum hluta innflytjendapakkans eða fengið undanþágu væri ekki hægt að segja fyrirfram að sögn Þorbjargar. Hún sagði það vera eitt þeirra atriða sem samningaviðræður við Evrópusambandið þyrftu að leiða í ljós.
Þorbjörg tók jafnframt fram að hún væri ekki neikvæð gagnvart pakkanum og teldi margt gott felast í honum. Arnþrúður lagði áherslu á að vita þyrfti nákvæmlega hvort aðild gæti skuldbundið Ísland til að taka við fólki samkvæmt reglum sambandsins.Talið væri að við fengum tvo kosti – annaðhvort að samþykkja pakkann og taka á mót þeim sem okkur yrði úthlutað og ef við neituðum þá yrðum beitt sektum, á sama hátt væri að gerast í Póllandi í dag en þeir neita að samþykkja innflutningspakka ESB núna.
Skuldbindingarnar liggi fyrir í seinni kosningunni
Óvissan um niðurstöðu innflytjendamálanna væri að mati Þorbjargar ein ástæða þess að mikilvægt væri að þjóðaratkvæðagreiðslurnar yrðu 2. Í þeirri fyrri tæki þjóðin afstöðu til þess hvort fara ætti í samningaviðræður en að þeim loknum yrði kosið aftur þegar samningurinn lægi fyrir.
Þá sæist svart á hvítu hvað aðild þýddi fyrir Ísland og hvaða skuldbindingar henni fylgdu. Þorbjörg sagði þetta varfærna leið þar sem þjóðin fengi lokaorðið þegar svör við þeim atriðum sem nú væru óljós lægju fyrir.
Pólland hefur hafnað frekari móttöku
Arnþrúður vísaði einnig til stöðu Póllands og þess að pólsk stjórnvöld hefðu neitað að taka við fleira fólki samkvæmt nýja kerfinu eftir að landið hefði tekið á móti 1 milljón manns Úkraínumanna. Hún spurði hvort Ísland gæti lent í sambærilegri stöðu gagnvart Evrópusambandinu.
Þorbjörg sagði Ísland þegar hafa tekið á móti mjög mörgum miðað við íbúafjölda og væri því ekki í þeirri stöðu að hafa ekki axlað byrðar sínar. Endanlegt svar um hvaða reglur giltu um Ísland við mögulega aðild fengist hins vegar ekki fyrr en niðurstaða samningaviðræðna lægi fyrir.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.