Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Ragnar Sigurð Kristjánsson, hagfræðing Viðskiptaráðs, í síðdegisútvarpinu um hugmyndir að breyttri fjármögnun íslenskra fjölmiðla. Arnþrúður ræddi þá hugmynd sem Miðflokkurinn hefur lagt fram á Alþingi að almenningur fengi sjálfur að ákveða hvaða fjölmiðill nyti greiðslna af útvarpsgjaldinu í stað þess að fjármunirnir rynnu sjálfkrafa til Ríkisútvarpsins. Ragnar tók vel í hugmyndina og sagði hana geta jafnað samkeppnisstöðu fjölmiðla og jafnframt sýnt hvaða miðlum landsmenn treystu best. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Almenningur velji fjölmiðil í skattframtalinu
Arnþrúður nefndi frumvarp sem Miðflokkurinn hefði lagt fram um að einstaklingar gætu sjálfir ráðstafað útvarpsgjaldinu. Samkvæmt þeirri hugmynd myndi fólk einu sinni á ári merkja í skattframtali sínu við þann fjölmiðil sem það vildi að fengi greiðsluna.
Valið gæti farið fram samhliða framtalsskilum og útvarpsgjaldið þá orðið að almennu fjölmiðlagjaldi sem fylgdi ákvörðun hvers gjaldanda.
Arnþrúður sagði þetta fela í sér aukið valfrelsi fyrir almenning. Fólk hefði ólíkar þarfir og leitaði sér frétta og upplýsinga hjá mismunandi miðlum. Því væri eðlilegt að það gæti sjálft ákveðið hvert fjármunirnir rynnu.
Ragnar tók undir að frjáls ráðstöfun gjaldsins væri góð leið til að jafna stöðuna á fjölmiðlamarkaði. Þótt hún væri ekki hans fyrsta val í fjármögnun fjölmiðla væri hún veruleg breyting frá núverandi fyrirkomulagi.
Valið gæfi upplýsingar um traust og notkun fjölmiðla
Arnþrúður benti á að með þessu fyrirkomulagi fengjust jafnframt upplýsingar um hvaða fjölmiðla almenningur kysi að styðja.
Árlegt val gjaldenda gæti þannig orðið eins konar könnun á því hvaða fjölmiðlar uppfylltu þarfir landsmanna.
Ragnar bætti við að niðurstöðurnar gætu einnig gefið vísbendingu um traust almennings til einstakra miðla. Fólk myndi velja þá fjölmiðla sem það notaði og vildi sækja fréttir sínar til.
Slíkar upplýsingar gætu haft þýðingu fyrir fjölmiðlamarkaðinn, enda byggðist staða miðlanna þá að hluta á beinu vali neytenda fremur en ákvörðunum stjórnvalda um fjárveitingar.
Vill helst afnema sérstakan fjölmiðlaskatt
Þótt Ragnar tæki vel í hugmynd Arnþrúðar sagðist hann í grundvallaratriðum vera andvígur því að ríkið innheimti sérstakan skatt til að fjármagna fjölmiðlastarfsemi. Hann vildi helst að ríkið drægi sig alfarið út úr fjármögnun fjölmiðlamarkaðarins og að einstaklingar ákvæðu sjálfir hvort og hvaða fjölmiðlum þeir vildu greiða áskrift.
Hann viðurkenndi þó að slík breyting væri ekki raunhæf miðað við núverandi fyrirkomulag. Frjáls ráðstöfun útvarpsgjaldsins væri því góð leið til að breyta fjármögnuninni án þess að afnema gjaldið strax.
Arnþrúður benti á að þetta snerist um að færa ákvörðunarvaldið til þeirra sem greiddu gjaldið og leyfa neytendum að velja þá þjónustu sem þeir vildu nýta.
Sjálfstæði fjölmiðla gagnvart stjórnvöldum
Ragnar hafði einnig áhyggjur af því að einkareknir fjölmiðlar væru í auknum mæli háðir opinberum styrkjum. Slík fjármögnun skapaði óheppileg tengsl milli fjölmiðla og þeirra stjórnvalda sem þeir ættu meðal annars að veita aðhald. Hann nefndi að stjórnvöld gætu breytt úthlutunarreglum stuðningssjóða og þar með haft áhrif á tekjur einstakra miðla. Það gæti grafið undan fjárhagslegu sjálfstæði þeirra.
Arnþrúður tók undir mikilvægi þess að fjölmiðlar gætu starfað án slíkrar fjárhagslegrar óvissu. Hún taldi núverandi styrkjakerfi geta haft kælandi áhrif á fréttamennsku þegar miðlar þyrftu að treysta á ákvarðanir stjórnvalda um fjárveitingar.
Með því að láta almenning sjálfan ráðstafa útvarpsgjaldinu yrðu það hins vegar notendur fjölmiðlanna sem réðu því hverjir fengju fjármagnið en ekki stjórnmálamenn.
Ragnar sagði hugmyndina geta verið mikilvægt skref í átt að jafnari samkeppni og auknu valfrelsi, þótt hann teldi enn æskilegast að áskriftir og önnur viðskipti við fjölmiðla byggðust alfarið á frjálsum ákvörðunum einstaklinga.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.