Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðlaug Þór Þórðarson, þingmann Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi utanríkisráðherra í síðdegisútvarpinu um skort á skýrum samningsmarkmiðum ríkisstjórnarinnar vegna fyrirhugaðra aðildarviðræðna Íslands við Evrópusambandið. Guðlaugur sagði ríkisstjórnina tala um sterka samningsstöðu Íslands án þess að útskýra hvaða kröfur, fyrirvara eða rauðar línur ætti að leggja fram gagnvart Evrópusambandinu áður en þjóðin gengi til atkvæðagreiðslu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ríkisstjórnin hefur ekki útskýrt hvað eigi að semja um
Guðlaugur sagði að ríkisstjórnin talaði um að Ísland gæti samið um sérlausnir og undanþágur innan Evrópusambandsins án þess að gera grein fyrir því hvaða atriði væru ófrávíkjanleg fyrir íslenska hagsmuni. Hann sagði að almenningur ætti rétt á að vita hvað stjórnvöld hygðust verja í mögulegum samningaviðræðum.
Í viðtalinu rifjaði hann upp, að í fyrri umræðu um aðild að Evrópusambandinu hefðu verið ræddar svokallaðar rauðar línur, meðal annars varðandi sjávarútveg og yfirráð yfir auðlindum. Guðlaugur sagði að núverandi ríkisstjórn hefði hins vegar ekki lagt fram sambærilega stefnu.
Aðildarviðræður eru ekki hefðbundnar samningaviðræður
Guðlaugur sagði að aðildarviðræður við Evrópusambandið væru ekki hefðbundnar samningaviðræður milli jafnrétthárra ríkja. Ísland væri í raun að sækja um inngöngu í fyrirfram skilgreint kerfi, þar sem meginreglur og regluverk væru þegar ákveðin af sambandinu sjálfu.
Hann sagði að þótt mögulegt væri að ræða tímabundnar sérlausnir eða aðlögunartíma væru mjög fá dæmi um varanlegar undanþágur í þeim málaflokkum sem skiptu Ísland mestu máli. Guðlaugur taldi því villandi að tala um mjög sterka samningsstöðu án þess að skýra hvað væri raunhæft að ná fram.
Gagnrýnir upplýsingagjöf stjórnvalda
Í umræðunni gagnrýndi Guðlaugur einnig hvernig upplýsingagjöf stjórnvalda hefði verið háttað í ESB-málinu. Hann sagði almenning oft þurfa að fylgjast með erlendum fjölmiðlum til að fá upplýsingar um þróun mála í Brussel og innan Evrópusambandsins.
Hann sagði jafnframt að mikilvægar skýrslur og gögn tengd mögulegum áhrifum ESB-aðildar hefðu ekki fengið næga umræðu á Alþingi áður en stefnt væri að þjóðaratkvæðagreiðslu. Að hans mati væri það grundvallaratriði í lýðræðislegri umræðu að kjósendur fengju skýra mynd af því hvað væri í húfi áður en ákvörðun yrði tekin.
Samningsmarkmið verða að liggja fyrir áður en þjóðin tekur afstöðu
Guðlaugur sagði að undir niðri snerist umræðan um það hvort Íslendingar vildu áfram halda sjálfstæðri stjórn á eigin málum. Hann nefndi sérstaklega sjávarútveg, viðskiptastefnu, landbúnað, náttúruvernd og dómsmál sem svið þar sem áhrif Evrópusambandsins gætu orðið veruleg. Að hans mati væri nauðsynlegt að ríkisstjórnin legði fram skýr og opinber samningsmarkmið áður en þjóðin tæki afstöðu til áframhaldandi aðildarviðræðna við Evrópusambandið.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.