Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing í síðdegisútvarpinu um hagsmuni Evrópusambandsins af Íslandi og hvaða stöðu Ísland hefði. Arnþrúður spurði Guðmund hvort Evrópusambandið þyrfti meira á Íslandi að halda en Ísland hefði af ESB. Guðmundur sagði ESB þurfa á Íslandi að halda vegna landfræðilegrar stöðu þess en Íslendingar ættu hvorki að vænta sérlausna né gera ráð fyrir tryggðu áhrifasæti innan sambandsins. Hann sagði að ESB vildi fá Ísland en ekki Íslendinga. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Engar sérlausnir í boði
Guðmundur sagði það blekkingu að halda að Ísland gæti samið um sérstakar undanþágur frá reglum Evrópusambandsins. Aðild byggðist á því að ríki tækju upp regluverk sambandsins en ekki að hvert þeirra fengi varanlegar sérlausnir eftir eigin þörfum.
Hann líkti þessu við samvinnufélög þar sem einstaklingar gengju inn í sameiginlegt kerfi en gætu ekki hver um sig krafist sérstakra reglna. Guðmundur sagði tal um sérlausnir fyrir Ísland því ekki eiga við rök að styðjast.
Þau ræddu um aðdraganda umræðu um nýjar aðildarviðræður, hefði verið rætt um að Ísland þyrfti sæti við borðið til að hafa áhrif. Kom fram að Evrópusambandið hafi hins vegar breytt reglum sínum og smá ríki sem nú stefndu að inngöngu gætu ekki gengið að sömu réttindum vísum og eldri aðildarríki.
Sæti við borðið ekki tryggt
Þeu voru sammála um að nýjum aðildarríkjum myndi ekki endilega standa til boða atkvæðisbært sæti með sama hætti og áður. Því væri rangt að gera ráð fyrir að innganga tryggði Íslendingum sjálfkrafa þau áhrif sem oft væri vísað til í umræðunni.
Arnþrúður benti á að íslenskir stjórnmálamenn gætu engu að síður verið reiðubúnir að samþykkja víðtækar skuldbindingar til að fá aðild að stærra pólitísku bandalagi og sæti við borðið.
Guðmundur sagði slíkt sæti ekki hafa þá merkingu sem margir legðu í hugtakið. Aðildarríkin væru missterk og áhrif Íslands innan sambandsins yrðu takmörkuð þótt formleg aðild næðist.
Landfræðileg staða Íslands verðmæt
Guðmundur sagði Evrópusambandið hins vegar hafa mikinn áhuga á Íslandi vegna staðsetningar landsins.
Arnþrúður orðaði þetta sem áhuga á „mannlausu Íslandi“. Evrópusambandið vildi fá landið undir reglur sínar og nýta landfræðilega stöðu þess en hefði minni áhuga á þörfum og vilja íslensku þjóðarinnar.
Þau tengdu áhugann einnig við stöðu Grænlands og Noregs og sögðu Evrópusambandið vilja auka áhrif sín á norðurslóðum. Ísland væri þar mikilvægt vegna legu sinnar og þeirrar stöðu sem landið hefði á milli Evrópu og Norður-Ameríku.
Guðmundur sagði Íslendinga því þurfa að meta aðild út frá eigin hagsmunum en ekki þeirri hugmynd að Evróðusambandið veitti Íslandi sjálfkrafa sérlausnir eða aukin áhrif. Áhugi ESB á Íslandi þýddi ekki að kjör aðildar yrðu mótuð að óskum Íslendinga.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.