Pétur Gunnlaugsson ræddi við Guðna Ágústsson. fyrrverandi landbúnaðarráðherra í síðdegisútvarpinu í dag, um frumvarp sem gerir ráð fyrir að starfsemi Háskólans á Hólum verði færð undir Háskóla Íslands. Guðni sagði breytingarnar fela í sér afturför fyrir landsbyggðina og taldi að sjálfstæði Hólastaðar væri í hættu ef frumvarpið næði fram að ganga. Hann sagði Hóla vera eitt merkasta mennta- og menningarsetur þjóðarinnar og varaði við því að staðurinn yrði smám saman lagður í eyði. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Menntasetrið í Hjaltadal miðstöð menntunar í 700 ár
Guðni rakti sögu Hólastaðar og sagði staðinn hafa verið miðstöð menntunar og kirkjulífs á Íslandi í um 700 ár. Hann rifjaði upp að árið 1991 hefðu stjórnvöld markað nýja stefnu fyrir Hólaskóla með áherslu á hestafræði, fiskeldi og ferðaþjónustu. Að hans sögn hefðu þessar greinar blómstrað á síðustu áratugum og skapað bæði atvinnu og verðmæti fyrir samfélagið í Skagafirði. Nú væri hætta á að öll sú uppbygging fari forgörðum ef starfsemin yrði færð undir Háskóla Íslands. Guðni vísaði til fyrri sameininga skóla við Háskóla Íslands og sagði reynsluna sýna að starfsemi utan höfuðborgarsvæðisins hefði oft dregist saman í kjölfarið.
Guðni sagði jafnframt að Hólar hefðu sérstöðu sem byggðaháskóli og staðurinn ætti að njóta verndar vegna sögu sinnar og samfélagslegs mikilvægis.
Hætta á að starfsemin flytjist burt
Í viðtalinu kom fram að Guðni óttast sérstaklega að fiskeldisnám verði flutt til Sauðárkróks og fleiri námsleiðir fylgi í kjölfarið. Hann sagði að tækniframfarir gerðu það auðvelt að reka öflugt háskólasamfélag í dreifðum byggðum og ekkert stæði því í vegi að efla starfsemina áfram á Hólum. Guðni benti á að hestafræðin sem þar væri kennd hefði alþjóðlegt vægi þar sem íslenska hestinn væri að finna í um 20 löndum. Að hans mati ætti að byggja enn frekar upp alþjóðlegt nám tengt íslenska hestinum í Hjaltadal.
Guðni vísaði jafnframt til orða Páls Skúlasonar fyrrverandi rektors Háskóla Íslands um að litlir háskólar í landsbyggðunum væru meðal sterkustu byggðatækja sem vestræn ríki hefðu yfir að ráða.
Ríkinu beri skylda til viðhalds
Í þættinum var einnig rætt um húsakostinn á Hólum. Guðni sagði að eldri byggingar staðarins væru friðaðar og ríkinu bæri lagaleg skylda til að halda þeim við. Hann nefndi sérstaklega byggingar sem teiknaðar voru af Guðjóni Samúelssyni og sagði rangt að nota viðhaldsvanda húsanna sem rök fyrir breytingum á starfseminni. Guðni taldi að kostnaður við viðgerðir væri lítill í samanburði við önnur útgjöld ríkisins og sagði mikilvægt að stjórnvöld stæðu vörð um stað sem hefði gegnt lykilhlutverki í íslenskri menningar- og menntasögu um aldir.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.