Pétur Gunnlaugsson ræddi við Geir Waage pastor emeritus í síðdegisútvarpinu í dag, um varnarmál Íslands, NATO og þróun öryggismála í Evrópu. Í viðtalinu kom fram að Geir teldi hættulega þróun felast í því að Ísland tengdist í auknum mæli hernaðarverkefnum Evrópuríkja á sama tíma og spenna færi vaxandi milli Vesturlanda og Rússlands. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Varnarsamningurinn við Bandaríkin á að vera í forgangi
Í viðtalinu sagði Geir varnarsamning Íslands og Bandaríkjanna eiga áfram að vera grundvallarþátt í öryggi landsins. Hann gagnrýndi hugmyndir um að Evrópuríki eða Evrópusambandið gætu tekið stærra hlutverk í vörnum Íslands og benti á að Evrópusambandið væri hvorki ríki né hefði yfir sameiginlegum her að ráða.
Þá var rætt um samninga sem gerðir hefðu verið að undirlagi Þorgerðar Katrínar utanríkisráðherra, um aukið samstarf Evrópuríkja í varnarmálum og þátttöku Íslands í verkefnum tengdum öryggisuppbyggingu í Evrópu. Geir sagði slíka stefnu fela í sér hættu fyrir Ísland þar sem landið gæti smám saman flækst inn í hernaðarlega hagsmuni og átök sem vörðuðu fyrst og fremst stærri ríki Evrópu. Hann sagði þróunina sérstaklega varhugaverða á tímum þegar ný varnarsamstarf og hernaðarbandalög væru að myndast innan Evrópu samhliða aukinni spennu gagnvart Rússlandi.
NATO að klofna
Geir nefndi í því sambandi meðal annars nýtt samstarf Bretlands og norður-evrópskra ríkja á Norður-Atlantshafi, auk áforma Finna um samstarf við Frakka um kjarnorkuvopn. Þá var rætt um hugmyndir um sérstakt varnarsamstarf Bretlands, Frakklands, Þýskalands, Póllands, Norðurlanda og Tyrklands. Að hans mati sýndi þessi þróun að NATO í Evrópu væri að breytast og klofna upp í smærri hernaðarleg samstarfsverkefni þar sem einstök ríki reyndu að tryggja eigin öryggishagsmuni utan hefðbundinnar skipanar bandalagsins.
Geir sagði Ísland þurfa að gæta þess að dragast ekki inn í slíkar valdablokkir eða hernaðarátök. Skynsamlegra væri fyrir íslensk stjórnvöld að halda sig við varnarsamninginn við Bandaríkin og forðast að tengja Ísland við nýjar hernaðarlegar áherslur Evrópuríkja.
Gagnrýnir þátttöku Vesturlanda í hernaðaraðgerðum
Í viðtalinu kom einnig fram gagnrýni Geirs á þátttöku Vesturlanda í hernaðaraðgerðum undanfarinna áratuga, meðal annars í Írak, Serbíu og Líbíu. Geir sagði Ísland ítrekað hafa stutt aðgerðir Bandaríkjanna og bandalagsríkja þeirra án þess að stjórnvöld hefðu sýnt nægilega gagnrýna afstöðu til afleiðinganna. Þá ræddi hann einnig átökin á Gaza og stöðu Ísraels í alþjóðamálum. Hann sagði alþjóðakerfið hafa færst frá hefðbundnum alþjóðalögum yfir í valdakerfi þar sem stórveldi og hernaðarbandalög réðu í auknum mæli ferðinni.
Mikilvægt væri að mati Geirs að íslensk stjórnvöld gæti að því að landið héldi sjálfstæðri stöðu sinni og forðaðist að dragast dýpra inn í hernaðarlega spennu milli stórvelda.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.