Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson hagfræðing í síðdegisútvarpinu um fjölmiðla, upplýsingamiðlun og áhrif áróðurs í opinberri umræðu. Guðmundur sagði að umfjöllun íslenskra og erlendra fjölmiðla um alþjóðamál væri oft sett fram með einsleitum hætti og nefndi sérstaklega frásagnir um Vladimir Putin, Viktor Orbán og Donald Trump sem dæmi um slíkt. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Umfjöllun um Rússland einhliða
Guðmundur benti á að Ríkisútvarpið hefði ítrekað lýst Vladimir Putin sem einræðisleiðtoga, sem stýrði ríki með ofbeldi og kúgun. Hann taldi slíkar fullyrðingar ekki studdar með gögnum og sagði að frásögnin væri sett fram án þess að andstæð sjónarmið fengju rými. Hann bætti við að sambærileg framsetning væri ríkjandi í erlendum fjölmiðlum og íslenskir miðlar endurtækju hana að miklu leyti óbreytta.
Eignarhald og áhrif á fréttaflutning
Arnþrúður benti á að eignarhald fjölmiðla hefði bein áhrif á það hvernig mál væru sett fram. Blaðamenn störfuðu, að hluta til, innan ramma sem mótaður væri af eigendum og hagsmunum og það hefði áhrif á efnisval og framsetningu. Blaðamenn væru oft settir í erfiða stöðu vegna þrýstings sem rekja mætti til eignarhalds. Til dæmis störfuðu fréttamenn RÚV undir ríkisstjórnum hvers tíma sem hefði áhrif á umfjöllun miðilsins.
Loftslagsumræða og dýravelferð
Guðmundur sagði að loftslagsmál væru oft sett fram sem óumdeild staðreynd í fjölmiðlum og lítið rými væri fyrir gagnrýna umræðu. Hann nefndi einnig dæmi um umfjöllun um blóðmerar og minkabú þar sem myndefni og frásagnir væri sett fram á þann hátt að vekja sterk viðbrögð.
Umfjöllun um Viktor Orbán og Donald Trump
Guðmundur sagði að sama mynstur væri að sjá í umfjöllun um Viktor Orbán og Donald Trump. Hann taldi að þeir væru oftast settir fram í neikvæðu ljósi án þess að fjallað væri með jafnvægi um mál þeirra eða stefnu. Hann sagði að þessi nálgun endurspeglaði ákveðna stefnu í fjölmiðlum þar sem ákveðin sjónarmið fengju meira vægi en önnur.
Deilur um sendiráð Íslands í Moskvu
Í þættinum var einnig vísað til deilna um starfsemi íslenska sendiráðsins í Moskvu, þar sem íslensk stjórnvöld hefðu sett fram ásakanir um framkomu rússneskra yfirvalda. Ekki hefðu verið lagðar fram sannanir fyrir þeim fullyrðingum þrátt fyrir að eftir því hefði verið leitað. Meðal annars hefði Útvarp Saga leitað til Utanríkisráðuneytisins til þess að fá fram sannanir fyrir þeim ásökunum sem bornar voru fram. Í framhaldi höfnunar ráðuneytisins, hafi verið leitað með málið til úrskurðarnefndar upplýsingamála en þrátt fyrir það hafi enn ekki verið lagðar fram sannanir fyrir ásökununum. Guðmundur nefndi að Maria Zakharova, talsmaður rússneska utanríkisráðuneytisins, hefði hafnað ásökununum og sagt þær rangar.
Upplýsingaumhverfið að taka breytingum
Guðmundur sagði að upplýsingaumhverfið væri að breytast og frásagnir í fjölmiðlum væru í auknum mæli mótaðar af hagsmunum og stefnu. Hann taldi að almenningur þyrfti að nálgast upplýsingar með gagnrýnum hætti og meta þær út frá fleiri en einni heimild.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.