Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Brynjar Níelsson, borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins, lögmann og fyrrverandi alþingismann, og Guðbjörn Jónsson, stjórnsýslufræðing og óperusöngvara, í Fréttum vikunnar á Útvarpi Sögu, um stöðu ríkisfjármála. Þeir gagnrýndu hallarekstur ríkissjóðs þrátt fyrir öflugt atvinnulíf og töldu stjórnvöld einblína um of á skattahækkanir í stað þess að draga úr útgjöldum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ríkissjóður glímir við útgjaldavanda
Guðbjörn tók undir orð Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur, um að vandi ríkissjóðs væri útgjaldavandi fremur en tekjuvandi. Hann benti á að tekjur ríkisins hefðu aukist verulega samhliða góðum gangi í útflutningi og ferðaþjónustu. Íslenskt atvinnulíf stæði að hans mati mun betur en atvinnulíf margra Evrópuríkja og því væri hallarekstur ríkissjóðs sérstaklega óskiljanlegur.
Brynjar tók undir þetta og nefndi hátt fiskverð og álverð sem dæmi um hagstæð ytri skilyrði. Hann taldi ríkisstjórnina skorta vilja til að taka erfiðar ákvarðanir um útgjöld og varaði við því að reyna að leysa fjárhagsvandann með aukinni skattlagningu.
Mistök í efnahagsstjórn síðustu ríkisstjórna
Brynjar rifjaði upp niðurgreiðslu ríkisskulda á árunum 2015–2016 og taldi hana hafa skapað svigrúm til að halda atvinnulífi og opinberri þjónustu gangandi þegar kórónuveirufaraldurinn skall á árið 2020.
Guðbjörn lýsti samtali við Bjarna Benediktsson á þeim tíma, þar sem hann hefði varað við of miklum ríkisútgjöldum. Bjarni hefði lofað að gæta hófs og taldi Guðbjörn að hann hefði að verulegu leyti staðið við það.
Þeir voru þó sammála um að mistök hefðu verið gerð í efnahagsstjórn fyrri ríkisstjórnar. Guðbjörn gagnrýndi sérstaklega síðara kjörtímabil hennar en Brynjar benti á að dregið hefði úr verðbólgu og vöxtum áður en sú þróun stöðvaðist. Hann taldi jafnframt núverandi ríkisstjórn hafa tekið rangar efnahagslegar ákvarðanir.
Aukin skattlagning getur fest vandann í sessi
Guðbjörn gagnrýndi auknar álögur og taldi stjórnvöld ekki nýta nægilega vel þau tækifæri sem öflugt atvinnulíf skapaði. Hann nefndi sérstaklega skattlagningu tengda loftslagsmarkmiðum og taldi þörf á að endurskoða forgangsröðun opinberra útgjalda.
Brynjar varaði við því að áframhaldandi skattahækkanir gætu bitnað á atvinnulífinu og dregið úr verðmætasköpun. Hann sagði nauðsynlegt að skapa fyrirtækjum skilyrði til að fjárfesta, framleiða og selja vörur og þjónustu á erlendum mörkuðum.
Arnþrúður beindi umræðunni jafnframt að því hvort stjórnvöld væru að forgangsraða rétt þegar útgjöld og opinber verkefni héldu áfram að aukast.
Sterkt atvinnulíf dugar ekki án aðhalds
Guðbjörn sagði íslenskt efnahagslíf búa yfir mikilvægum styrkleikum, meðal annars öflugum útflutningsgreinum og lífeyriskerfi. Hann taldi stjórnvöld þurfa að nýta þá stöðu betur með því að hafa stjórn á útgjöldum fremur en að auka tekjuöflun ríkisins.
Brynjar tók undir mikilvægi verðmætasköpunar og gagnrýndi stjórnmálamenn sem hann taldi tala niður atvinnurekstur. Hann sagði efnahagslegar framfarir byggjast á því að fyrirtæki gætu starfað við hagstæð og fyrirsjáanleg skilyrði.
Báðir töldu að áframhaldandi hallarekstur ríkissjóðs væri óásættanlegur við þær efnahagslegu aðstæður sem þeir lýstu og að stjórnvöld þyrftu að taka erfiðari ákvarðanir um opinber útgjöld.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.