Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Harald Ólafsson, formann Heimssýnar og prófessor í veðurfræði við Háskóla Íslands, í síðdegisútvarpinu i dag, um eftirmála þjóðaratkvæðagreiðslunnar og hvernig niðurstaðan hefur verið túlkuð hér heima og erlendis. Haraldur gagnrýndi að já-atkvæðin væru nú lögð að jöfnu við stuðning við inngöngu Íslands í Evrópusambandið þótt hluti kjósenda hefði aðeins viljað kanna hvað stæði Íslandi til boða. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Já-hópurinn túlkaður eins og hann hefði viljað ganga í ESB
Arnþrúður benti á að sú túlkun sæist nú í erlendum fjölmiðlum að 47% Íslendinga hefðu viljað ganga í Evrópusambandið. Meðal þeirra sem kusu já var hins vegar fjöldi fólks sem lýsti því yfir að það vildi aðeins skoða hvað væri í boði og kanna hugsanlegan samning.
Haraldur sagði Evrópusambandið þannig ganga lengra en kjósendurnir sjálfir. Já-hópurinn væri túlkaður eins og hann hefði kosið með inngöngu þótt kosið hefði verið um framhald viðræðna.
Hann vísaði einnig til ummæla Mörtu Kos, stækkunarstjóra ESB, sem hefði lýst afstöðu já-hreyfingarinnar með öðrum hætti en hún sjálf gerði í kosningabaráttunni.
Trump varð stór hluti af erlendu frásögninni
Arnþrúður rifjaði upp fréttaflutning í þýskum, frönskum og öðrum erlendum miðlum þar sem þjóðaratkvæðagreiðslan var tengd við Donald Trump og samskiptum Íslands við Bandaríkin.
Þar var dregin upp sú mynd að Íslendingar væru að leita skjóls í Evrópusambandinu vegna Trumps. Eftir að nei varð ofan á birtist jafnvel sú skýring að Íslendingar hefðu verið hæddari við Evrópusambandið fremur en Bandaríkjaforseta.
Arnþrúður lýsti þessu sem bergmálshelli þar sem sama frásögnin hefði dreifst milli erlendra fjölmiðla og orðið ráðandi þótt hún endurspeglaði ekki þau fjölmörgu álitaefni sem kosið var um.
Ræddi við um 30 erlenda fjölmiðla
Haraldur ræddi við líklega um 30 erlenda fjölmiðla meðan kosningabaráttan stóð yfir. Mörg viðtalanna voru löng og umræðurnar héldu oft áfram utan upptöku.
Það kom honum mjög á óvart hversu lítinn bakgrunn sumir blaðamannanna höfðu í sögu Íslands, kalda stríðinu og þróun Evrópusambandsins. Í sumum tilfellum þurfti að fara sérstaklega yfir atriði í stjórnskipan ESB áður en hægt var að ræða stöðu Íslands af einhverri dýpt.
Margir blaðamannanna voru ungir og höfðu lært um kalda stríðið og Sovétríkin á svipaðan hátt og eldri kynslóðir lærðu um Napóleon. Þessi sögulegi bakgrunnur var því fjarlægur þeim þótt þeir væru komnir til Íslands til að fjalla um mál sem tengdust einmitt sögu Íslands, Evrópu og alþjóðastjórnmálum.
Uppgjörinu eftir kosningabaráttuna ekki lokið
Haraldur sagði enn margt óuppgert eftir kosningabaráttuna. Sumir fjölmiðlar hefðu tekið mjög skýra afstöðu og ýmis mál hefðu aldrei komist almennilega á dagskrá.
Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar væri eitt þeirra atriða sem þyrfti að halda nákvæmlega til haga. Já við áframhaldandi viðræðum við Evrópusambandið jafngilti ekki sjálfkrafa stuðningi við inngöngu Íslands í ESB.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.