Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Sigurð Örn Hilmarsson, þingmann Sjálfstæðisflokksins, lögmann og fyrrverandi formann Lögmannafélags Íslands, í síðdegisútvarpinu um ný sóttvarnarlög sem samþykkt voru á Alþingi í síðustu viku. Hann sagði lögin fela í sér mjög víðtækar heimildir fyrir heilbrigðisráðherra til að mæla fyrir um skyldubólusetningar eða aðrar ónæmisaðgerðir og jafnframt væri hægt að refsa fólki sem færi ekki eftir slíkum fyrirmælum, þar á meðal með fangelsisvist og vistun á stofnunum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Segir ráðherra geta fyrirskipað skyldubólusetningar
Sigurður sagði hann lesa lögin þannig, að heilbrigðisráðherra hefði heimild til að mæla fyrir um skyldubólusetningar ef upp kæmi hættulegur smitsjúkdómur eða faraldur að mati ráðherra. Hann sagði orðalag laganna mjög opið og valdheimildir ráðherra væru ekki afmarkaðar með skýrum hætti í lögunum sjálfum. Í viðtalinu sagði hann að lögin næðu ekki eingöngu til hefðbundinna bólusetninga, heldur væri talað um ónæmisaðgerðir eða ónæmisörvun. Að hans mati væri ekki skýrt skilgreint hvaða meðferðir eða efni gætu fallið undir slíkar aðgerðir.
Sigurður sagði þetta “sérstaklega alvarlegt þar sem um væri að ræða inngrip í líkamsréttindi fólks og sjálfsákvörðunarrétt einstaklinga.” í Sóttvarnarlögunum er ekki gert ráð fyrir upplýstu samþykki fólks áður en bólusetningar væru framkvæmdar. Þótt fólk leiti réttar síns fyrir dómstólum, frestar það ekki framkvæmd aðgerðarinnar. Í sóttvarnarlögunum er ekki að finna nein skilyrði eða fyrirvara um fulla rannsókn á innihaldi bóluefna áður en þeim er sprautað í fólk.
Bendir á refsiheimildir og fangelsisvist
Í viðtalinu sagði Sigurður að í lögunum væru refsiheimildir vegna brota á sóttvarnareglum og fyrirmælum stjórnvalda. Að hans mati gæti það þýtt að einstaklingar sem neituðu að mæta í skyldubólusetningu eða fylgja öðrum fyrirmælum samkvæmt reglugerðum ráðherra sættu refsingu samkvæmt lögunum. Hann sagði sérstaklega að frumvarpið væri svo opið að mögulegt væri að beita fangelsisvist í slíkum tilvikum allt að 1 ári. Þá nefndi hann einnig að refsiheimildir laganna næðu almennt til brota á sóttvarnaskyldum sem ráðherra skilgreindi með reglugerð.
Sigurður sagði það vera verulegt áhyggjuefni að svo víðtækar heimildir væru settar í hendur ráðherra, án þess að Alþingi hefði skilgreint með skýrum hætti hvaða aðgerðum mætti beita og við hvaða aðstæður.
Segir lögin skorta skýrar takmarkanir
Sigurður gagnrýndi að lögin settu ekki skýr mörk um hvenær mætti grípa til svo íþyngjandi aðgerða sem skyldubólusetninga eða annarra þvingunaraðgerða. Hann sagði stjórnarskrá Íslands og mannréttindasáttmála gera mjög ríkar kröfur þegar ríkið grípur inn í líkamsréttindi einstaklinga. Að hans mati hefði Alþingi átt að skilgreina mun betur hvaða skilyrði þyrftu að vera uppfyllt áður en gripið yrði til slíkra aðgerða.
Sjálfstæðisflokkurinn hefði meðal annars lagt til að Alþingi hefði meiri aðkomu að ákvörðunum um langvarandi eða mjög íþyngjandi sóttvarnaaðgerðir, en þær tillögur hefðu ekki verið samþykktar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.