Pétur Gunnlaugsson ræddi við Frosta Sigurjónsson, rekstrarhagfræðing og fyrrverandi þingmann í síðdegisútvarpinu í dag, um skuldastöðu Evrópusambandsins og þær fjárhagslegu skuldbindingar sem gætu fylgt aðild Íslands að Evrópusambandið. Í umræðunni kom fram að aðild að Evrópusambandinu myndi fela í sér þátttöku Íslands í sameiginlegum skuldum, ábyrgðum og útgjöldum Evrópusambandsins, sem gætu numið hundruðum milljarða króna. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Sameiginleg lántaka breytti fjármálum Evrópusambandsins
Frosti sagði að skuldir Evrópuríkja hefðu lengst af verið á ábyrgð hvers ríkis fyrir sig. Í kjölfar Covid-faraldursins hafi Evrópusambandið hins vegar tekið upp sameiginlega lántöku og gefið út skuldabréf fyrir um 800 milljarða evra til að fjármagna endurreisn efnahagslífsins.
Samkvæmt þeim tölum sem hann vísaði til hafi um 400 milljarðar evra verið greiddir út í styrkjum, sem ekki þurfi að endurgreiða og um 386 milljarðar evra í lán til aðildarríkja. Hann sagði að þessi þróun markaði tímamót þar sem Evrópusambandið hefði í fyrsta sinn tekið á sig umfangsmiklar skuldir í eigin nafni.
Jafnframt benti hann á að skuldastaða margra stærstu ríkja Evrópu væri þegar mjög þung. Frakkland og Ítalía væru komin yfir 100% skuldahlutfall af vergri landsframleiðslu og Ítalía nálægt 140%. Að auki bæru mörg ríki miklar lífeyrisskuldbindingar sem ekki hefðu verið fjármagnaðar með uppsöfnuðum sjóðum.
Úkraína og stækkun Evrópusambandsins kalla á aukin framlög
Í viðtalinu kom einnig fram að Evrópusambandið hefði samþykkt um 90 milljarða evra lán til Úkraínu vegna stríðsins. Kom fram að það væri ólíklegt að landið yrði í stakk búið til að endurgreiða slíkar fjárhæðir að fullu og ef lánin yrðu síðar afskrifuð eða breytt í styrki myndi kostnaðurinn falla á aðildarríkin.
Fram kom að Evrópusambandið stæði frammi fyrir mögulegri stækkun. Umsóknarríki á borð við Úkraínu, Moldóvu, Albaníu, Bosníu og Hersegóvínu, Kosovo, Georgíu, Serbíu, Svartfjallaland og Tyrkland væru flest efnahagslega veikari en núverandi aðildarríki og myndu að öllum líkindum verða nettóþegar styrkja úr sameiginlegum sjóðum sambandsins. Voru Pétur og Frosti sammála um að slík stækkun Evrópusambandsins myndi leiða til aukinna útgjalda og hærri fjárframlaga frá ríkari ríkjum innan ESB.
Skuldbindingar Íslands gætu numið hundruðum milljarða
Frosti sagði að umræðan um Evrópusambandsaðild snerist ekki eingöngu um markaðsaðgang eða stjórnmál ,heldur einnig um fjárhagslega ábyrgð. Hann taldi að Ísland myndi sem aðildarríki taka þátt í endurgreiðslu sameiginlegra skulda, fjármögnun styrkjakerfa Evrópusambandsins og kostnaði sem fylgdi áframhaldandi stækkun þess.
Samkvæmt þeim útreikningum sem hann vísaði til gætu samanlagðar skuldbindingar Íslands vegna ábyrgða, styrkja og annarra sameiginlegra verkefna numið meira en 280 milljörðum króna. Hann sagði því mikilvægt að fjárhagsleg áhrif aðildar fengju meira vægi í umræðunni um framtíðarsamskipti Íslands og Evrópusambandsins.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.