Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Franklín Jónsson, í Heimsmálunum um verðbólgu, vaxtastig og þá skýringu að ytri aðstæður á borð við stríð og hækkandi orkuverð þrýsti verðlagi upp hér á landi. Guðmundur taldi þá skýringu ekki standast þegar horft væri til sérstöðu Íslands í orkumálum. Landið byggi yfir mikilli eigin orkuframleiðslu en hefði jafnframt gert sig sífellt háðara innflutningi með því að leggja niður innlenda framleiðslu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Innflutningsþörfin var ekki alltaf jafn mikil
Umræðan færðist að verðbólgunni þegar farið var yfir stöðu Íslands og hversu háð landið væri orðið erlendum mörkuðum. Guðmundur rakti þá þróun aftur til 10. áratugarins þegar sífellt meira af framleiðslu færðist úr landi í leit að ódýrari vörum.
Prentverk, efnagerð, saumastofur og prjónastofur voru meðal þess sem hann nefndi. Sérstaka áherslu lagði hann á skipasmíðar og verkþekkingu tengda stáli og málmiðnaði sem hefði að hans mati verið mikið til lögð niður hér á landi.
Ódýrari innflutningur hefði vissulega skilað lægra vöruverði um tíma en um leið hefði Ísland orðið háðara erlendum aðfangakeðjum. Þegar verð hækkaði erlendis eða truflanir yrðu á flutningum kæmu áhrifin því mun hraðar inn í íslenskt verðlag.
Ísland býr yfir eigin orku
Guðmundur taldi þó ekki hægt að skýra íslenskt verðlag og háa vexti einfaldlega með erlendum aðstæðum. Ísland væri í annarri stöðu en mörg Evrópuríki vegna eigin orkugjafa.
Hann lagði mikla áherslu á mikilvægi þess að þjóðir hefðu yfir eigin orku að ráða og nefndi rafmagn, jarðvarma og vatnsafl í því samhengi. Orkan væri ein mikilvægasta undirstaða þess að ríki gætu staðið á eigin fótum.
Arnþrúður sagði að oftar en ekki væri sú skýring gefin á íslenskri verðbólgu að hún væri að verulegu leyti innflutt og vegna stríðsátka og nú breytilegu orkuverði. Þar taldi Guðmundur mikilvægt að greina á milli þess sem raunverulega kæmi erlendis frá og þess sem stafaði af ákvörðunum sem teknar hefðu verið hér á landi.
Ákvörðunin um að flytja framleiðsluna út hefur afleiðingar
Að hans mati væri því mótsagnakennt að vísa síðar til aðfluttrar verðbólgu án þess að horfa á hvernig Ísland hefði sjálft aukið innflutningsþörf sína. Þegar stór hluti framleiðslunnar hefði verið fluttur úr landi yrði íslenskt efnahagslíf óhjákvæmilega viðkvæmara fyrir verðhækkunum erlendis.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.