Arnþrúður Karlsdóttir og Guðmundur Franklín Jónsson, ræddu í Heimsmálunum um skemmtiferðaskipið MV Hondius, útbreiðslu hantaveiru um borð og viðbrögð stjórnvalda á Spáni og innan Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar. Í þættinum kom fram hörð gagnrýni á að íslensk stjórnvöld hefðu ekki brugðist við þrátt fyrir að skipið væri á leið til Íslands síðar í mánuðinum. Fram kom að málið minni mjög á fyrstu vikur COVID-19 faraldursins þegar upplýsingar, fundir og yfirlýsingar alþjóðlegra stofnana fóru að birtast áður en gripið var til umfangsmikilla aðgerða víða um heim. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Átök á Spáni um hvort skipinu verði hleypt í land
Í þættinum kom fram að átök hefðu skapast á Spáni vegna skipsins eftir að tilfelli hantaveiru komu upp um borð. Bent var á að stjórnvöld á Kanaríeyjum hafa reynt að koma í veg fyrir að skipið kæmi að landi vegna ótta við smit, á meðan stjórnvöld í Madríd og Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin hefðu reynt að draga úr hættumati.
Skipið á leið til Íslands og stjórnvöld þegja
Bent var á að MV Hondius væri samkvæmt áætlun á leið til Íslands í lok mánaðarins, meðal annars til Akureyrar, Grímseyjar og Flateyjar á Breiðafirði. Í þættinum voru íslensk stjórnvöld harðlega gagnrýnd fyrir að hafa ekki lýst yfir banni við komu skipsins eða kynnt sérstakar varúðarráðstafanir.
Yfirvöld hér á landi hefðu lítið tjáð sig opinberlega um málið þrátt fyrir að umræða um hantaveiruna hefði farið vaxandi erlendis. Guðmundur og Arnþrúður veltu því fyrir sér hvort íslensk stjórnvöld hygðust fylgja sömu línu og alþjóðastofnanir án sjálfstæðs mats á áhættunni.
Líkingar við fyrstu stig COVID-19
Í umræðunni var vísað til þess hvernig fyrstu fréttir og viðbrögð vegna COVID-19 birtust á sínum tíma. Kom fram að fundir Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar, yfirlýsingar sérfræðinga og sífellda umræðu um ný afbrigði minna á sama mynstur og sást í upphafi heimsfaraldursins.
Þar var einnig rætt um að hantaveiran sem fannst um borð væri sögð ein af fáum tegundum sem gætu borist milli manna. Guðmundur sagði umræðuna skapa sívaxandi ótta og stjórnvöld víða um heim gætu nýtt slíkt ástand til að réttlæta harðari sóttvarnaráðstafanir.
Tengsl við umræðu um WHO og ný sóttvarnalög
Í þættinum var málið sett í samhengi við umræðuna um nýjan farsóttarsáttmála Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar og breytingar á sóttvarnalögum. Bent var á að þessi veira gæti orðið grundvöllur fyrir auknar valdheimildir yfirvalda og víðtækari inngrip í daglegt líf fólks. Þar var sérstaklega vísað til umræðu um bólusetningar, sóttkví, ferðatakmarkanir og heimildir stjórnvalda til að grípa til þvingunaraðgerða. Guðmundur sagði mikilvægt að almenningur fylgdist náið með þróun mála áður en nýir alþjóðasamningar og reglur yrðu samþykktar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.