Hjördís Vilhjálmsdóttir ræddi við Kristinn Gylfa Jónsson, viðskiptafræðing og athafnamann, og Ólaf Kr. Guðmundsson umferðarsérfræðing í þættinum Skipulagsmál um fyrirhugaðar framkvæmdir á Vesturlandsvegi við Grundarhverfi á Kjalarnesi. Ólafur varaði við því að fyrirhugað hringtorg gæti skert afkastagetu vegarins um meira en helming ef rýma þyrfti Reykjavík vegna alvarlegs neyðarástands. Hann vill að í staðinn verði byggð mislæg gatnamót og segir enn tíma til að breyta framkvæmdinni. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hringtorg gæti skert afkastagetu flóttaleiðar um meira en helming
Ólafur vakti athygli á því að Vesturlandsvegur væri ein helsta flóttaleið íbúa höfuðborgarsvæðisins ef grípa þyrfti til umfangsmikillar rýmingar. Eftir atburðina í Grindavík væri unnið að endurskoðun rýmingaráætlana og því skipti miklu að vegakerfið gæti tekið við mikilli umferð á skömmum tíma.
Hringtorg við Grundarhverfi gæti að hans sögn dregið úr afkastagetu vegarins um meira en helming og skapað alvarlega hindrun þegar mest lægi við.
Með mislægum gatnamótum væri hins vegar hægt að halda umferðinni gangandi án þess að ökutæki þyrftu að hægja á sér eða stöðva við gatnamótin. Ef nauðsynlegt reyndist að rýma borgina mætti jafnframt nýta allar fjórar akreinar vegarins til aksturs úr borginni.
Ólafur benti á að hringtorg hefðu þegar skapað umferðartafir á Vesturlandsvegi í Reykjavík og Mosfellsbæ. Það væri því varhugavert að bæta við nýjum þrengingarstað á leið sem hefði svo mikilvægu hlutverki að gegna í almannavörnum.
Sparnaður hafi komið í veg fyrir mislæg gatnamót
Tvöföldun Vesturlandsvegar hefur verið til umræðu um áratugaskeið og nú er unnið að undirbúningi síðari hluta framkvæmdarinnar við Kjalarnes.
Ólafur rifjaði upp að upphaflegar áætlanir hefðu gert ráð fyrir fjögurra akreina vegi með mislægum gatnamótum. Sú útfærsla hefði hins vegar verið lögð til hliðar vegna sparnaðar.
Ákvörðunin væri ekki tekin af Vegagerðinni sjálfri heldur af stjórnmálamönnum og fjárveitingavaldinu.
Hann sagði sambærilegar breytingar hafa verið gerðar á öðrum stofnvegum þar sem upphaflega hefði verið stefnt að mislægum gatnamótum en síðar ákveðið að byggja hringtorg eða ódýrari bráðabirgðalausnir.
Hann tók dæmi af Reykjanesbraut þar sem tvöföld hringtorg hefðu verið sett upp til bráðabirgða en nú þyrfti að fjarlægja þau eftir um 15 ár.
Þótt mislæg gatnamót kostuðu meira í upphafi gætu þau reynst hagkvæmari til lengri tíma en mannvirki sem síðar þyrfti að rífa og endurbyggja.
Aukin vöruflutningaumferð breytir forsendunum
Ólafur benti á að ýmsar breytingar væru fram undan sem gætu aukið umferð um Vesturlandsveg verulega.
Þar nefndi hann uppbyggingu hafnaraðstöðu á Grundartanga og möguleikann á að meiri vöruflutningar og uppskipun færðust frá Sundahöfn til Hvalfjarðar. Einnig hefði komið til tals að olíugeymslur færðust frá Örfirisey til Grundartanga.
Slíkar breytingar gætu leitt til aukinnar umferðar þungaflutningabíla um Kjalarnes.
Við þetta bættust fyrirhuguð stækkun Grundarhverfis, aukin umferð vegna golfvallarins og vöxtur ferðaþjónustu.
Ólafur sagði þessar breyttu forsendur kalla á að gatnamótin yrðu hönnuð með framtíðarumferð í huga. Mislæg gatnamót myndu bæði bæta umferðaröryggi og tryggja greiðari umferð en hringtorg.
Vilja fá framkvæmdinni breytt áður en lengra verður haldið
Kristinn greindi frá því að búið væri að undirrita samning við tvö verktakafyrirtæki um framkvæmdirnar, sem ráðgert væri að ljúka á næstu 3 árum.
Hann sagði þá Ólaf og fleiri ætla að ræða við fjárveitingavaldið og kanna hvort hægt væri að breyta fyrirhugaðri útfærslu gatnamótanna. Einnig vildu þeir leita til verktakanna sjálfra eftir hugmyndum um hagkvæmar lausnir.
Hjördís spurði hvort ekki væri nauðsynlegt að bæta öryggið við Grundarhverfi óháð því hvort íbúðabyggðin stækkaði á næstu árum. Þar þyrftu íbúar og aðrir vegfarendur meðal annars að beygja til vinstri yfir umferðarmikinn veg þar sem hámarkshraði væri 90 km á klukkustund.
Ólafur tók undir að slík útfærsla væri óheppileg og að gera ætti sambærilegar öryggiskröfur til stofnvega og annarra mikilvægra mannvirkja.
Hann taldi enn mögulegt að endurskoða ákvörðunina og benti á að Alþingi gæti ákveðið að nýir fjögurra akreina stofnvegir skyldu hafa mislæg gatnamót og tryggt nauðsynlegar fjárveitingar.
Kristinn lagði áherslu á að með slíkri breytingu væri hægt að tryggja öruggari tengingu við Grundarhverfi til næstu áratuga í stað þess að byggja hringtorg sem hugsanlega þyrfti síðar að fjarlægja.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.