Rúmlega helmingur þeirra heimila sem fengu húsnæðisbætur í október fékk ekki fullar bætur vegna tekna, eigna eða leigufjárhæðar. Alls fengu 18.087 heimili greiddar húsnæðisbætur og voru greiðslurnar skertar hjá 53% þeirra. Þetta kemur fram í nýjum upplýsingum frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun (HMS), sem greiddi samtals 966 milljónir króna í húsnæðisstuðning vegna leigu í október.
Samkvæmt upplýsingum HMS fengu 47% heimilanna óskertar húsnæðisbætur. Hlutfall skerðinga var þó mjög mismunandi eftir því hvers konar húsnæði fólk leigði.
Sjö af hverjum tíu í sambýlum fengu skertar bætur
Skerðingar voru algengastar meðal fólks sem leigir húsnæði í sambýlum fyrir fólk með fötlun. Þar fengu um 70% heimila skertar húsnæðisbætur í október.
Ástæðan er meðal annars sú að leiguverð í sambýlum er oft tiltölulega lágt. Samkvæmt reglum húsnæðisbótakerfisins geta bæturnar ekki numið hærri fjárhæð en 75% af heildarleiguverði. Því getur lág leiga leitt til þess að greiddar húsnæðisbætur verði lægri en annars væri.
Í öðrum tegundum leiguhúsnæðis eru tekjur og eignir umfram neðri skerðingarmörk algengustu ástæður þess að bæturnar lækka.
Skerðingar algengar hjá leigjendum ríkis, sveitarfélaga og einkaaðila
Af þeim heimilum sem leigja húsnæði í eigu ríkis eða sveitarfélaga fengu 57% skertar húsnæðisbætur í október. Skerðingarnar mátti einkum rekja til tekna eða eigna leigjenda.
Sambærilegt hlutfall heimila sem leigja húsnæði í einkaeigu fékk einnig skertar bætur vegna tekna eða eigna.
HMS bendir á að skerðingarmörk húsnæðisbótakerfisins ráði því hversu mikinn stuðning heimili fái. Þótt fólk eigi rétt á húsnæðisbótum getur fjárhæð þeirra því lækkað eftir því sem tekjur eða eignir aukast.
Námsmenn sjaldnast með skertar húsnæðisbætur
Lægst var hlutfall skerðinga meðal heimila sem leigja á heimavistum og stúdentagörðum. Þar fengu um 31% heimila skertar húsnæðisbætur.
HMS bendir á að námsmenn hafi að jafnaði lágar tekjur yfir skólaárið og kunni það að skýra hvers vegna skerðingar séu sjaldgæfari í þessum hópi.
Skerðingar voru einnig hlutfallslega fátíðari meðal þeirra sem leigja húsnæði á áfangaheimilum. Þar voru tekjur og eignir umfram skerðingarmörk helsta ástæða lægri bótagreiðslna.
Tæpar 932 milljónir greiddar í almennar húsnæðisbætur
HMS greiddi samtals um 966 milljónir króna í húsnæðisstuðning 30. október vegna leigu í þeim mánuði.
Stærsti hluti fjárhæðarinnar, tæpar 932 milljónir króna, fór í almennar húsnæðisbætur til 18.087 heimila.
Að auki greiddi stofnunin tæpar 34 milljónir króna í sérstakan húsnæðisstuðning fyrir sveitarfélögin Kópavog og Skagafjörð. Sá stuðningur náði til 1.128 heimila í Kópavogi og 79 heimila í Skagafirði.
Greiðslurnar eru hluti af tilraunaverkefni þar sem HMS annast sérstakan húsnæðisstuðning fyrir sveitarfélögin. Stuðningnum er ætlað að aðstoða leigjendur sem eiga erfitt með að standa undir húsnæðiskostnaði vegna fjárhagslegra eða félagslegra aðstæðna.
Vill sameina húsnæðisbætur og sérstakan húsnæðisstuðning
HMS telur að tilraunaverkefnið í Kópavogi og Skagafirði hafi skilað aukinni skilvirkni við afgreiðslu umsókna og einfaldara ferli fyrir leigjendur.
Stofnunin hefur lagt til að almennar húsnæðisbætur og sérstakur húsnæðisstuðningur sveitarfélaga verði samþætt í eitt heildstætt kerfi.
Fyrsta skrefið yrði að sameina umsóknarferlið og eftir atvikum umsóknarkerfin þannig að leigjendur gætu sótt um allan húsnæðisstuðning á einum stað.
Markmiðið er að einfalda aðgengi að stuðningnum og tryggja að fjárhagsaðstoð vegna húsnæðiskostnaðar nýtist þeim heimilum sem á henni þurfa að halda.