Arnþrúður Karlsdóttir og Guðmundur Ólafsson, hagfræðingur ræddu í síðdegisútvarpinu um stöðu húsnæðismarkaðarins og áhrif fjármálakerfisins á Íslandi. Fram kom að samspil lítillar ávöxtunar í bankakerfinu, fjárfestingar í fasteignum og skorts á framboði hefði leitt til verulegs misréttis þar sem stór hópur fólks ætti erfitt með að tryggja sér húsnæði. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fjárfesting í fasteignum viðbragð við bankakerfinu
Guðmundur sagði að þróunin á húsnæðismarkaði væri nátengd fjármálakerfinu. Hann taldi að lág eða neikvæð raunávöxtun bankainnistæðna hefði ýtt undir að fólk leitaði í fasteignir sem leið til að varðveita verðmæti. Afleiðingin væri sú að íbúðir væru keyptar sem fjárfesting fremur en til búsetu sem hefði dregið úr framboði á markaði.
Auðar íbúðir og skortur á húsnæði
Í umræðunni kom fram að á sama tíma og eftirspurn eftir húsnæði væri mikil, stæðu þúsundir íbúða auðar. Guðmundur taldi þetta endurspegla óhagkvæmt kerfi þar sem fjárfestingarhagsmunir vegi þyngra en raunveruleg þörf fyrir húsnæði. Þetta hefði leitt til þess að fjölskyldur ættu í vaxandi erfiðleikum með að kaupa eða leigja húsnæði.
Hár leigukostnaður og félagsleg áhrif
Guðmundur benti á að leiguverð hefði hækkað verulega og dæmi væru um að fjölskyldur greiddu háar fjárhæðir fyrir lítið húsnæði. Hann sagði að þessi þróun hefði víðtæk félagsleg áhrif og skapaði stöðu þar sem fólk þyrfti að verja stórum hluta tekna sinna í húsnæðiskostnað.
Skortur á framboði og ófullnægjandi uppbygging
Guðmundur taldi að uppbygging nýrra íbúða væri langt frá því að mæta þörf. Hann nefndi að áform um byggingu íbúða væru ekki nægjanleg til að leysa vandann og þörf væri á mun umfangsmeiri aðgerðum til að jafna stöðuna á markaðnum. Arnþrúður benti á að það væru þúsundir íbúða lausar sem seldust seint eða illa þar sem skortur á bílastæðum væri fyrirstaða þess að fólk vildi kaupa eða leigja slíkt húsnæði.
Árekstur milli eignarréttar og samfélagslegra þarfa
Bent var á að ákveðin togstreita væri á milli réttinda þeirra sem eiga fasteignir og þeirra sem þurfa á húsnæði að halda. Guðmundur taldi mikilvægt að finna jafnvægi þar sem komið væri í veg fyrir misnotkun án þess að ganga of langt í takmörkunum á eignarrétti.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.