Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Erlend Magnússon, sérfræðing í alþjóðasamskiptum í síðdegisútvarpinu um áhrif Íslands innan Evrópusambandsins og hvort svokallað sæti við borðið myndi í raun auka völd landsins. Erlendur sagði Þýskaland og Frakkland ráða miklu innan sambandsins og taldi stöðu minni ríkja hafa veikst eftir útgöngu Breta. Hann tók undir að Ísland hefði að ákveðnu leyti meira svigrúm með EES-samningnum en landið hefði sem fullgilt aðildarríki ESB. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Bretar veittu stóru ríkjunum mótvægi
Þýskaland og Frakkland hafa lengi verið ráðandi ríki innan Evrópusambandsins en staða Þýskalands styrktist enn frekar eftir sameiningu landsins. Landið varð fjölmennasta ríki sambandsins og stærsta hagkerfi Evrópu.
Meðan Bretland var innan ESB gat það að sögn Erlends veitt Þýskalandi og Frakklandi ákveðið mótvægi. Bretar hefðu oft temprað ýmsar hugmyndir og notið stuðnings Dana og Hollendinga í mörgum málum. Útganga Bretlands hefði því verið mikið tap fyrir minni ríki sambandsins.
Ítalía hefði vissulega áhrif innan ESB en ekki sambærileg við Þýskaland og Frakkland. Stærstu ríkin hefðu því mikið vægi þegar stefna sambandsins væri mótuð.
Sætið við borðið tryggi ekki mikil áhrif
Arnþrúður sagði að héldu að með ESB-aðild fengi Ísland sæti við borðið og þar með meiri áhrif á ákvarðanir sambandsins.
Erlendur benti á að ákvarðanir ESB tækju að miklu leyti mið af aðstæðum stórra ríkja á meginlandi Evrópu. Ísland væri afar lítið í því samhengi og íslenskir hagsmunir því ekki sjálfkrafa ofarlega í huga þeirra sem mótuðu reglurnar í Brussel.
Sæti við borðið jafngilti því ekki því að Ísland gæti ráðið niðurstöðu mála. Stóru ríkin hefðu áfram mun meiri pólitísk og efnahagsleg áhrif.
EES og ESB-aðild ekki sami samningurinn
Erlendur fór yfir muninn á EES-samningnum og fullri aðild að Evrópusambandinu. Erlendur sagði þessum 2 samningum oft ruglað saman þótt þeir væru í grundvallaratriðum ólíkir.
Arnþrúður sagði Ísland tæknilega hafa meira vald með EES-samningnum en það myndi hafa eftir inngöngu í ESB. Hún benti á að innan EES væri ákveðið svigrúm til að hafa áhrif á lagasetningu og laða að íslenskum aðstæðum.
Erlendur tók undir það og lagði áherslu á að ekki mætti leggja EES-samninginn og aðildarsamning að ESB að jöfnu.
Smæð Íslands takmarki áhrifin
Umræðan um sætið við borðið snerist því ekki eingöngu um hvort Ísland fengi formlega aðkomu að ákvörðunum heldur hversu mikil áhrif land með fámenna þjóð hefði í reynd.
Arnþrúður benti á að þegar stóru ríkin næðu saman um niðurstöðu væri erfitt að sjá hvernig aðild Íslands myndi veita landinu mikið aukið vald. Erlendur hafði jafnframt lýst því hvernig brotthvarf Bretlands hefði dregið úr mótvægi við Þýskaland og Frakkland og þar með breytt valdahlutföllum innan sambandsins.
Gera þyrfti skýran greinarmun á formlegu sæti Íslands við borðið og raunverulegum áhrifum landsins á ákvarðanir. Erlendur tók undir að EES-samningurinn gæfi Íslandi að ákveðnu leyti meira svigrúm en full aðild að Evrópusambandinu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.