Júlíus Valsson skrifar:
Í grein austurríska dagblaðsins Der Standard undir fyrirsögninni „Island als EU-Retter“ er Ísland sett í athyglisvert samhengi við framtíð Evrópusambandsins. Þar er því haldið fram að dýpkun samrunans og stækkun hafi lengi verið meðal helstu drifkrafta ESB, en að eftir Brexit hafi sambandið að mestu staðnað. Nú sé hins vegar að opnast nýr gluggi: Ísland gæti orðið næsta aðildarríki Evrópusambandsins.
Hnignun ESB
Greinin lýsir því hvernig ESB hafi átt erfitt með að sýna pólitískan kraft eftir fjármálakreppuna, Grikklandskreppuna, Brexit, heimsfaraldur, áskoranir vegna fólksflutninga og stríðsátök í nágrenni Evrópu. Síðustu stóru framfaraskref sambandsins séu nú orðin nokkuð fjarlæg: upptaka evrunnar árið 1999 og stækkunin til austurs árin 2004 og 2007. Frá inngöngu Króatíu árið 2013 hafi stækkunarferlið hins vegar staðnað.
Ávinningur ESB af inngöngu Íslands
Í þessu ljósi væri Ísland ekki aðeins smáríki á jaðri Evrópu. Fyrir ESB gæti innganga Íslands haft töluvert táknrænt og pólitískt gildi. Hún gæti sýnt að sambandið hefði enn aðdráttarafl eftir Brexit og gæti enn stækkað til ríkja sem teljast auðug, lýðræðisleg og pólitískt stöðug. Slík aðild gæti jafnframt verið notuð sem hvatning til frekari stækkunar á Vestur-Balkanskaga, einkum gagnvart Albaníu og Svartfjallalandi.
Hernaðarlegt mikilvægi Íslands
Ávinningur ESB væri þó ekki aðeins táknrænn. Ísland liggur á hernaðarlega mikilvægu svæði á Norður-Atlantshafi, milli Evrópu, Norður-Ameríku og Norðurslóða. Með aðild Íslands myndi ESB styrkja stöðu sína á svæði þar sem áhugi stórvelda hefur farið vaxandi. Ísland gæti þannig orðið mikilvægur hlekkur í öryggis-, varnar- og norðurslóðastefnu Evrópusambandsins.
Orka og auðlindir
Orkumálin eru ekki síður mikilvæg. Ísland býr yfir mikilli endurnýjanlegri orku, einkum vatnsafli og jarðvarma. Fyrir ESB, sem vill draga úr kolefnislosun, byggja upp grænan iðnað og draga úr háði sínu á innfluttri orku, gæti Ísland orðið eftirsóknarverður orkukostur. Þetta vekur jafnframt spurningar um hvort þrýstingur kynni að aukast á sæstreng, aukna orkuvinnslu og nýtingu íslenskra auðlinda í þágu sameiginlegra markmiða ESB.
Sjávarútvegurinn lykilatriði
Sjávarútvegurinn er einnig lykilatriði. Fiskimið Íslands teljast meðal verðmætustu sjávarauðlinda Evrópu. Aðild Íslands gæti fært ESB nær beinum áhrifum á íslenskan sjávarútveg, jafnvel þótt reynt yrði að semja um sérlausnir.
Fyrir ESB gæti Ísland því orðið mikilvægur ávinningur á fleiri en einn hátt: tákn um nýjan kraft, stefnumótandi útvörður á Norður-Atlantshafi, orkukostur fyrir græna umbreytingu Evrópu og lykill að verðmætum auðlindum.
Hagsmunir Íslands eða ESB?
Spurningin er fyrir okkur Íslendinga er einföld:
Er þetta fyrst og fremst hagsmunamál Íslands, eða öllu fremur Evrópusambandsins?
Ref.
Island als EU-Retter – Thomas Mayer – derStandard.at › Diskurs
