Ísland ver mun meira opinberu fé til menntamála en OECD-ríkin að meðaltali og kennurum hefur fjölgað mun meira en nemendum undanfarinn áratug. Þrátt fyrir það verja íslenskir kennarar færri klukkustundum í beina kennslu en kennarar í OECD-ríkjunum að meðaltali, sérstaklega í framhaldsskólum. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu Efnahags- og framfarastofnunarinnar, OECD, Education at a Glance 2026, sem birt var í gær.
Opinber útgjöld til menntunar á Íslandi nema 5,2% af vergri landsframleiðslu en meðaltal OECD-ríkjanna er 4%.
Kennurum fjölgaði um 16% en nemendum um 6%
Stöðugildum kennara í íslenskum grunnskólum fjölgaði um 16% frá 2015 til 2024 á sama tíma og nemendum fjölgaði um 6%.
Svipaða þróun má sjá annars staðar innan OECD en þar fjölgaði kennurum að meðaltali um 13% og nemendum um 2%.
Á leikskólastigi er munurinn enn meiri hér á landi. Börnum fækkaði um 5% frá 2015 til 2024 en leikskólakennurum fjölgaði um 12%. Börnum á hvern kennara fækkaði því um 16%.
Þrátt fyrir þessa þróun segir OECD kennaraskort hafa áhrif á flest menntakerfi aðildarríkjanna. Erfiðast reynist víða að manna kennarastöður í dreifbýli og á svæðum sem standa höllum fæti og skorturinn er sérstaklega mikill í stærðfræði og náttúruvísindum.
Mun færri kennslustundir á Íslandi
Íslenskir kennarar verja minni hluta vinnutíma síns í beina kennslu en kennarar í OECD-ríkjunum að meðaltali.
Á Íslandi kenna kennarar á yngra stigi grunnskóla að meðaltali 624 klukkustundir á ári. Meðaltal OECD er 770 klukkustundir.
Á unglingastigi eru kennslustundirnar einnig 624 á ári hér á landi en 710 að meðaltali innan OECD.
Munurinn er mestur í framhaldsskólum. Þar er samningsbundinn kennslutími íslenskra kennara að meðaltali 480 klukkustundir á ári en 667 klukkustundir innan OECD.
Íslenskir framhaldsskólakennarar kenna samkvæmt því að meðaltali 187 klukkustundum minna á ári en starfsbræður þeirra innan OECD.
Verja tæplega 20.000 dollurum á hvern nemanda
Opinber útgjöld frá grunnskóla til háskóla námu 19.675 Bandaríkjadölum á hvern nemanda á Íslandi árið 2023 þegar leiðrétt hefur verið fyrir kaupmætti.
Meðaltal OECD var 13.599 dollarar.
Munurinn er sérstaklega mikill í grunnskólum. Á yngra stigi grunnskóla var varið 20.889 dollurum á hvern nemanda á Íslandi en OECD-meðaltalið var 12.893 dollarar.
Á unglingastigi var kostnaðurinn 20.973 dollarar hér á landi en 14.275 dollarar að meðaltali innan OECD.
Í verk- og starfsnámi framhaldsskóla var varið 20.147 dollurum á hvern nemanda á Íslandi samanborið við 13.901 dollar að meðaltali innan OECD.
19% ungs fólks aðeins með skyldunám
Skýrslan sýnir jafnframt að 19% Íslendinga á aldrinum 25–34 ára hafa ekki lokið námi umfram skyldunám.
Meðaltal OECD er 12%.
Hlutfallið hefur þó lækkað verulega hér á landi. Árið 2015 voru 27% fólks í þessum aldurshópi án menntunar umfram skyldunám.
Á sama tíma hafa 44% Íslendinga á aldrinum 25–64 ára lokið háskólamenntun, sem er svipað og 43% meðaltal OECD-ríkjanna.
Fáir ungir Íslendingar hvorki í námi né vinnu
Ísland sker sig hins vegar jákvætt úr þegar horft er til ungs fólks sem er hvorki í námi né vinnu.
Árið 2025 voru 5% fólks á aldrinum 18–24 ára á Íslandi hvorki í námi né vinnu. Meðaltalið innan OECD var 13%.
Þátttaka barna í leikskólastarfi er einnig meiri hér á landi. Árið 2024 voru 96% barna frá 3 ára aldri og fram að upphafi grunnskóla skráð í leikskóla en meðaltal OECD var 90%.
Niðurstöður OECD sýna þannig að Ísland ver hlutfallslega miklu fé til menntakerfisins og kennurum hefur fjölgað hraðar en nemendum, en samningsbundinn tími sem kennarar verja í beina kennslu er umtalsvert styttri en að meðaltali í OECD-ríkjunum.
Smelltu hér til þess að lesa skýrsluna