Pétur Gunnlaugsson ræddi við Frosta Sigurjónsson, rekstrarhagfræðing og fyrrverandi þingmann í síðdegisútvarpinu í dag, um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið. Í umræðunni kom fram að með þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður séu kjósendur í raun beðnir um að veita stjórnvöldum víðtækt umboð til að hefja ferli sem gæti leitt til grundvallarbreytinga á stjórnskipan Íslands og tilfærslu valds, frá innlendum stofnunum til stofnana Evrópusambandsins. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ekki aðeins verið að „kíkja í pakkann“
Frosti gagnrýndi þá framsetningu að þjóðaratkvæðagreiðslan snúist eingöngu um að kanna hvað felist í mögulegri aðild að Evrópusambandinu. Hann sagði að ef um væri að ræða einfalt upplýsingasöfnunarferli þyrfti ekki þjóðaratkvæðagreiðslu til að hefja það. Að hans mati væri verið að óska eftir pólitísku umboði til að hefja aðildarferli sem gæti að lokum leitt til þess að Ísland yrði aðildarríki Evrópusambandsins. Slíkt ferli væri umfangsmikið, tæki mörg ár og hefði áhrif á stjórnskipan landsins.
Aðild kallar á framsal valds
Í viðtalinu benti Pétur á að aðild að Evrópusambandinu væri frábrugðin hefðbundnum milliríkjasamningum. Með aðild fengju stofnanir Evrópusambandsins ákvörðunarvald á sviðum sem nú heyra undir íslensk stjórnvöld og Alþingi.
Pétur sagði að með því væri ekki aðeins verið að ræða aukið samstarf við önnur ríki heldur breytingar á því hvernig opinbert vald væri skipulagt á Íslandi. Þess vegna væri að hans mati eðlilegt að líta á málið sem stjórnskipunarlegt álitaefni, fremur en hefðbundið utanríkismál.
Víðtækara umboð en árið 2009
Frosti benti á að þegar Alþingi samþykkti umsókn Íslands um aðild árið 2009 hefðu viðræðurnar verið bundnar af skýrum pólitískum fyrirvörum og nánu eftirliti Alþingis. Nú væri hins vegar verið að óska eftir víðtækara umboði þar sem færri skorður væru settar við framkvæmd ferlisins. Hann taldi að kjósendur þyrftu að gera sér grein fyrir að atkvæðagreiðslan snerist ekki eingöngu um viðræður heldur um hvort veita ætti stjórnvöldum heimild til að hefja vegferð sem gæti endað með aðild og breytingum á stjórnskipan landsins.
Ákvörðun um framtíðarskipan ríkisins
Frosti sagði að umræðan um Evrópusambandið snerist að lokum ekki fyrst og fremst um einstaka málaflokka heldur um það hvar endanlegt ákvörðunarvald ætti að liggja í framtíðinni.
Að hans mati væri kjarnaspurning þjóðaratkvæðagreiðslunnar hvort Íslendingar vildu halda óbreyttri stjórnskipan þar sem Alþingi og íslensk stjórnvöld færu með æðsta vald í innlendum málum eða hefja ferli sem gæti leitt til þess að hluti þess valds færðist til sameiginlegra stofnana Evrópusambandsins.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.