Hjördís Vilhjálmsdóttir ræddi við Breka Karlsson, formann Neytendasamtakanna og Hildi Ýr Viðarsdóttur, lektor við lagadeild Háskóla Íslands og formann Húseigendafélagsins í þættinum Skipulagsmál, um tillögur sem eiga að bæta upplýsingagjöf við fasteignakaup. Hildur sagði meðal annars lagt til að kaupandi fái 48 klukkustundir eftir samþykkt kauptilboðs til að óska eftir ástandsskýrslu um eignina. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Rétturinn kæmi eftir samþykkt kauptilboðs
Hildur sagði starfshóp hafa verið skipaðan árið 2022 eftir samþykkt þingsályktunartillögu um ástandsskýrslur við sölu fasteigna. Hópurinn skilaði tillögum sínum árið 2024 en þær hafa ekki orðið að lögum.
Í tillögunum er ekki gert ráð fyrir að ástandsskýrsla verði sjálfkrafa skyldubundin við hverja sölu. Kaupandi fengi hins vegar rétt til að óska eftir henni innan 48 klukkustunda eftir að kauptilboð hefði verið samþykkt.
Ástæðan er meðal annars sú að kaupendur geta hikað við að setja fyrirvara um ástandsskoðun í kauptilboð þegar margir keppa um sömu eign. Seljandi gæti þá frekar valið tilboð án slíks fyrirvara.
Seljandi fylli út upplýsingablað
Einnig er lagt til að seljanda verði skylt að fylla út upplýsingablað um helstu atriði varðandi ástand eignarinnar og það fylgi henni við sölu.
Hildur sagði fasteignasala þegar oft láta seljendur fylla út sambærileg eyðublöð en tillagan myndi festa upplýsingagjöfina betur í sessi.
Markmiðið er að kaupandi fái betri upplýsingar áður en viðskiptunum lýkur og draga þannig úr ágreiningi síðar.
Húsbók fylgi eigninni
Í umræðunni kom einnig upp hugmynd um eins konar húsbók þar sem skráð væri hvað hefði verið gert við fasteignina, hvenær það var gert og hver framkvæmdi verkið.
Breki sagði slíkt bókhald geta verið mjög gagnlegt þar sem upplýsingar um eldri framkvæmdir gleymast fljótt. Þar mætti til dæmis skrá hvenær hús var drenað, skipt um þak eða gert við leka.
Hildur sagði slíka skráningu einnig geta skipt miklu máli þegar eign væri seld. Kaupandi vildi ekki aðeins vita að eldhús eða baðherbergi hefði verið endurnýjað heldur einnig hver vann verkið og hvort löggiltir iðnaðarmenn hefðu komið að því.
Kvittanir og upplýsingar um fyrri leka
Hildur nefndi sem dæmi að leki gæti hafa komið upp fyrir 5 eða 10 árum, verið lagaður og síðan gleymst þegar eignin væri seld. Ef nýr leki kæmi síðar upp gæti kaupandi orðið ósáttur yfir að hafa ekki fengið upplýsingarnar.
Í húsbók væri hægt að skrá slíka atburði, viðgerðir og jafnvel geyma kvittanir. Með því yrði saga fasteignarinnar skýrari og minni hætta á ágreiningi milli kaupanda og seljanda.
Hildur sagði tillögurnar góðar en tók fram að þær hefðu enn ekki orðið að lögum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.