Pétur Gunnlaugsson ræddi við Pál Vilhjálmsson, blaðamann og bloggara í síðdegisútvarpinu á Útvarpi Sögu, um ólíkan málflutning Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra og Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur, utanríkisráðherra í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Páll sagði Kristrúnu hafa grafið undan málflutningi Þorgerðar um að stefna Donalds Trump gagnvart Grænlandi kallaði á að Ísland færðist nær Evrópusambandinu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Einkafundur 12 dögum fyrir kosningar
Páll vakti athygli á heimsókn yfirmanns herafla Bandaríkjanna í Evrópu og eins æðsta yfirmanns NATO til Íslands 17. ágúst vegna heræfingarinnar Norður-Víkings.
Kristrún átti einkafund með hershöfðingjanum aðeins 12 dögum fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Í tengslum við fundinn ræddi hún við fjölmiðla og lýsti mikilli ánægju með samskipti Íslands og Bandaríkjanna. Hún gerði jafnframt lítið úr þeirri mynd að Íslandi stafaði ógn af stefnu Trumps gagnvart Grænlandi og sagði jákvætt að hann hefði vakið athygli á málefnum norðurslóða.
Páll sagði þessi ummæli hafa grafið undan mikilvægum hluta málflutnings Þorgerðar Katrínar. Hún hafði lagt áherslu á óvissu vegna stefnu Trumps og notað hana sem rök fyrir því að Ísland þyrfti að færa sig nær Evrópu.
Tvær skýringar á framgöngu Kristrúnar
Setti Páll í þættinum fram 2 mögulegar skýringar á framgöngu forsætisráðherrans. Annars vegar taldi hann mögulegt að Kristrún hefði ekki verið sannfærð um Evrópuvegferð Þorgerðar Katrínar. Hins vegar hvort Kristrún hefði fengið skýr skilaboð frá Bandaríkjunum um að aðlögunarferli Íslands að Evrópusambandinu gæti haft alvarleg áhrif á samskipti ríkjanna.
Páll taldi líklegt að háttsettur maður innan bandaríska stjórnkerfisins hefði rætt við Kristrúnu og undirstrikað alvöru málsins. Það var ályktun Páls en ekki staðfest vitneskja um slík samskipti.
Ummæli Kristrúnar um sterk samskipti Íslands og Bandaríkjanna stóðu hins vegar eftir og gengu þvert gegn þeirri mynd að stefna Trumps skapaði slíka óvissu fyrir Ísland að leita þyrfti skjóls í nánari tengslum við Evrópu.
Tók formlega afstöðu 2 dögum fyrir kjördag
Páll benti einnig á að Kristrún hefði ekki skipað sér formlega í já-liðið fyrr en 2 dögum fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna þegar hún tók þátt í sjónvarpsumræðu RÚV.
Hann taldi þá þegar hafa verið orðið ljóst að nei-hliðin væri líkleg til sigurs. Páll gekk svo langt að segja að Kristrún hefði verið fegin þegar nei varð ofan á en gæti ekki látið það opinberlega í ljós án þess að veikja Þorgerði Katrínu og stofna ríkisstjórnarsamstarfinu í hættu.
Páll telur Kristrúnu vilja halda ríkisstjórninni saman út kjörtímabilið. Framganga hennar í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar sýni hins vegar að hún og Þorgerður Katrín hafi ekki gengið að öllu leyti í takt þegar kom að samskiptum Íslands við Bandaríkin og þeirri röksemd að stefna Trumps kallaði á nánari tengsl við Evrópu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.