Pétur Gunnlaugsson ræddi við Pál Vilhjálmsson, bloggara og blaðamann í síðdegisútvarpinu, um áhrif þess að Ísland hefði sjálfstæðan gjaldmiðil og eigin seðlabanka. Páll sagði þau stjórntæki hafa hjálpað þjóðinni út úr efnahagsvandanum eftir bankahrunið og gert stjórnvöldum kleift að aflétta gjaldeyrishöftum, án aðildar að Evrópusambandinu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Gjaldeyrishöftunum aflétt án ESB-aðildar
Páll rifjaði upp að eftir bankahrunið hefðu ráðherrar og stuðningsmenn ESB-aðildar fullyrt að Ísland losnaði ekki úr gjaldeyrishöftum nema með aðildarsamningi við sambandið. Þessar fullyrðingar hefðu verið áberandi á árunum 2009 til 2011.
Reynslan hefði sýnt annað. Íslensk stjórnvöld hefðu beitt þeim úrræðum sem sjálfstæð þjóð hefði yfir að ráða og aflétt höftunum án þess að Ísland gengi í ESB.
Að sögn Páls skiptu sjálfstæður gjaldmiðill og eigin seðlabanki miklu máli við endurreisn efnahagslífsins. Stjórnvöld hefðu getað lagað peningastefnuna að íslenskum aðstæðum og sett lög sem tækju mið af hagsmunum almennings fremur en kröfum erlendra lánardrottna.
Icesave sýndi mikilvægi sjálfstæðis
Páll nefndi Icesave-deiluna sem dæmi um mikilvægi þess að Ísland hefði haft forræði yfir eigin ákvörðunum. Ef landið hefði þá verið innan ESB, taldi hann líklegt að þrýst hefði verið á íslensk stjórnvöld að samþykkja kröfur Breta og Hollendinga.
Ísland hefði þess í stað getað hafnað samningunum og látið reyna á málið fyrir dómstólum. Sú leið hefði komið í veg fyrir að skuldinni yrði velt yfir á íslenska skattgreiðendur og komandi kynslóðir.
Hann sagði þetta sýna að lítið ríki gæti varið hagsmuni sína þegar það hefði vald til að taka sjálfstæðar ákvarðanir.
Finnland getur ekki lagað gengið að eigin aðstæðum
Páll bar stöðu Íslands saman við Finnland sem væri eina Norðurlandaþjóðin með evru. Finnsk stjórnvöld gætu ekki breytt gengis- eða peningastefnu í samræmi við eigin efnahagsaðstæður þar sem þær ákvarðanir væru teknar fyrir evrusvæðið í heild.
Hann tengdi efnahagsvanda Finnlands við þá staðreynd að ríkið hefði gefið frá sér hluta þeirra stjórntækja sem þjóðir með eigin gjaldmiðil hefðu. Ísland gæti hins vegar áfram aðlagað gengi og peningastefnu að innlendum aðstæðum.
Páll sagði reynsluna eftir bankahrunið hafa sýnt að Ísland þyrfti ekki aðild að ESB eða upptöku evru til að vinna sig út úr efnahagslegum erfiðleikum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.