Pétur Gunnlaugsson ræddi við Lilju Alfreðsdóttur, formann Framsóknarflokksins og fyrrverandi ráðherra í síðdegisútvarpinu, um leiðir til að ná verðbólgunni niður og skapa meiri stöðugleika. Lilja sagði þjóðarsátt milli ríkisins, verkalýðshreyfingarinnar og atvinnurekenda vera eina vitið og þessir aðilar þyrftu að sameinast um 2,5% verðbólgumarkmið Seðlabanka Íslands. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Þrír aðilar þurfa að koma að borðinu
Lilja sagði árangur í baráttunni við verðbólgu byggjast á því að ríkið, verkalýðshreyfingin og atvinnurekendur vinni saman. Ríkið gegni lykilhlutverki í mótun efnahagsstefnunnar en það geti ekki eitt tryggt stöðugleika. Verkalýðshreyfingin og atvinnulífið þurfi einnig að taka þátt og sameinast um skýrt markmið.
Hún sagði hvorki verkalýðshreyfinguna né atvinnulífið standa í vegi fyrir slíkri samvinnu.
Forsendur kjarasamninga brostnar
Lilja vísaði til þess að forystufólk verkalýðshreyfingarinnar, meðal annars Sólveig Anna Jónsdóttir og Vilhjálmur Birgisson, hefði sagt að ekki hefði verið haft nægilegt samráð við hreyfinguna.
Hún sagði ekki nóg að vísa til funda eða fundargerða ef aðilar vinnumarkaðarins teldu sig ekki hafa komið raunverulega að ákvarðanatökunni. Að hennar mati væru forsendur ákveðinna kjarasamninga brostnar og því þyrfti að endurheimta samráð milli stjórnvalda og vinnumarkaðarins.
Gjaldskrár fylgi 2,5% markmiðinu
Lilja sagði Framsóknarflokkinn hafa lagt til að gjaldskrárhækkanir hins opinbera yrðu samræmdar. Hún vill að ríki og sveitarfélög miði hækkanir við 2,5% verðbólgumarkmið Seðlabankans og að sú regla liggi fyrir til nokkurra ára.
Ef fyrirtæki viti fyrirfram að opinber gjöld hækki ekki umfram 2,5% verði auðveldara að gera áætlanir og halda aftur af launaskriði og verðhækkunum.
Gagnrýnir 5,2% hækkun krónutölugjalda
Lilja sagði áform ríkisstjórnarinnar um 5,2% hækkun krónutölugjalda vinna gegn markmiðinu um lægri verðbólgu. Hún benti á að hækkunin væri bæði yfir 2,5% verðbólgumarkmiði Seðlabankans og yfir 3,6% verðbólguspá fjárlagafrumvarpsins.
Þegar gjöld ríkisins hækki með þessum hætti aukist þrýstingur á launafólk að krefjast meiri launahækkana og fyrirtæki þurfi að bregðast við auknum kostnaði. Lilja sagði ríkisstjórnina þannig segja eitt um baráttuna gegn verðbólgu en gera annað.
Óvinsælar ákvarðanir hluti af þjóðarsátt
Pétur spurði hvort kjarni þjóðarsáttar væri að stjórnvöld og helstu aðilar samfélagsins gætu sameinast um óvinsælar ákvarðanir sem erfiðara væri að taka hver fyrir sig.
Lilja tók undir það og sagði stjórnmálamenn þurfa að vera tilbúna að taka erfiðar ákvarðanir. Hún benti á að verðbólgan hefði verið undir 2,5% frá 2012 til 2020 og sagði þá reynslu sýna að stöðugleiki væri mögulegur.
Markmiðið með þjóðarsáttinni væri að auka kaupmátt, draga úr verðbólguvæntingum og skapa fyrirsjáanlegra umhverfi fyrir heimili og fyrirtæki.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.