Pétur Gunnlaugsson ræddi við Ernu Bjarnadóttur, hagfræðing og Harald Ólafsson, formann Heimssýnar og prófessor í veðurfræði við Háskóla Íslands í síðdegisútvarpinu, um áhrif mögulegrar ESB-aðildar á vexti og peningamál. Erna hafnaði því að áframhaldandi aðildarviðræður eða ESB-aðild myndu sjálfkrafa leiða til lægri vaxta. Hún benti á að Ísland gæti ekki tekið upp evru við inngöngu í sambandið heldur þyrfti fyrst að uppfylla skilyrði sem meðal annars krefðust þess að búið væri að ná tökum á verðbólgu og ríkisfjármálum hér á landi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Evran kemur ekki með ESB-aðild
Pétur benti á að því væri haldið að skuldsettum Íslendingum að aðild að ESB gæti fært þeim lægri vexti. Erna sagði þá röksemd ekki standast skoðun enda væri þjóðaratkvæðagreiðslan hvorki um upptöku evru né inngöngu í myntbandalagið.
Ný aðildarríki ESB skuldbinda sig til að stefna að upptöku evru en formlegt ferli að henni gæti ekki hafist fyrr en Ísland væri orðið aðildarríki. Erna vísaði til Jóns Daníelssonar hagfræðings við London School of Economics sem hefði áætlað að ferlið gæti tekið um 15 ár. Ef viðræður hæfust nú væri því hugsanlega ekki komið að evruupptöku fyrr en um 2041.
Þyrfti fyrst að ná niður verðbólgu og vöxtum
Áður en Ísland gæti tekið upp evru þyrfti efnahagslífið að uppfylla skilyrði fyrir inngöngu í myntbandalagið. Erna benti á að þá þyrfti meðal annars að hafa náð niður verðbólgu og vöxtum og komið ríkisfjármálum í ásættanlegt horf.
Þar sæi hún grundvallarveikleika í þeirri röksemd að evran væri lausnin á háum vöxtum. Ísland þyrfti sjálft að ná þeim efnahagslega stöðugleika sem kallað væri eftir áður en evruupptaka kæmi yfirleitt til greina.
ESB-ríki hafa ekki öll tekið upp evru
Aðild að Evrópusambandinu þýðir heldur ekki að evran verði sjálfkrafa tekin upp. Pólland og Tékkland komu upp í umræðunni sem dæmi um ESB-ríki sem enn nota eigin gjaldmiðla.
Erna sagði þessi ríki ekki stefna að evruupptöku nú þótt skuldbinding um hana fylgi aðildarskilmálum nýrri aðildarríkja. Það sýndi að ESB-aðild og evruupptaka væru 2 aðskilin skref sem gætu verið langt hvort frá öðru í tíma.
Pétur spurði í framhaldinu hvort nokkur efnahagslegur ávinningur væri þá eftir af ESB-aðild ef hún leysti ekki peningamál Íslands. Erna taldi mögulegan ávinning fyrir afmarkaða hópa en sagði íslenskt samfélag í heild verða fyrir miklum kostnaði af aðild.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.