
Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við dr. Guðrúnu Nordal, prófessor í íslensku við Háskóla Íslands og forstöðumann Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, í síðdegisútvarpinu á Útvarpi Sögu, um mikilvægi málþroska barna, íslensks lesefnis og stuðnings við börn af erlendum uppruna. Guðrún sagði málskilning leggja grunn að námi í öllum skólagreinum og lagði áherslu á að börn fengju næg tækifæri til að þroska móðurmál sitt frá unga aldri. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Málskilningur ræður miklu um námsárangur
Guðrún sagði góðan málskilning nauðsynlegan í öllum námsgreinum, ekki aðeins íslensku. Börn þyrftu að skilja tungumálið til að tileinka sér námsefni í náttúrufræði, líffræði og öðrum greinum.
Arnþrúður spurði hvort börn með sterka málkennd væru betur í stakk búin til að skilja það sem þau læsu en börn sem fengið hefðu minni málörvun.
Guðrún lagði áherslu á að málskilningur væri jafnréttismál. Börn sem þyrftu aukinn stuðning við tungumálið yrðu að fá hann svo þau hefðu sömu tækifæri til náms og önnur börn.
Barnabækur og skólabókasöfn skipta sköpum
Guðrún sagði mikilvægt að börn hefðu aðgang að fjölbreyttu íslensku efni frá fyrstu árum máltökunnar. Þar skiptu barnabækur, skólabókasöfn og spennandi lesefni miklu máli.
Hún benti á að enn skorti nægilegt framboð af slíku efni og stöðugt þyrfti að vinna að því að hvetja börn til lesturs.
Arnþrúður vakti athygli á því hversu stór hluti afþreyingar barna færi nú fram á ensku og spurði hvernig halda mætti íslenskunni sterkri í daglegu lífi þeirra.
Guðrún sagði ekki hægt að stöðva þátttöku barna í alþjóðlegum stafrænum heimi. Þau hefðu hins vegar einnig áhuga á spennandi bókum, sjónvarpsþáttum og kvikmyndum á íslensku og mikilvægt væri að tryggja að slíkt efni stæði þeim til boða.
Ræða sérstakt fornám fyrir börn af erlendum uppruna
Arnþrúður spurði hvort rétt væri að koma á sérstöku fornámi í íslensku fyrir börn sem flyttu til landsins áður en þau hæfu nám í almennum bekkjum með íslenskumælandi börnum.
Guðrún sagði yngstu börnin oft fljót að tileinka sér ný tungumál í leikskólum. Hún nefndi eigið barnabarn sem hefði farið í ítalskan leikskóla án þess að kunna tungumálið og lært það í samskiptum við önnur börn.
Hún lagði áherslu á að tryggja þyrfti börnum sem kæmu úr öðrum málsamfélögum aukinn stuðning svo þau misstu ekki af námi og gætu nýtt hæfileika sína.
Guðrún sagði kennara standa frammi fyrir miklum áskorunum þegar nemendur með ólíkan tungumálabakgrunn væru saman í bekk. Mikilvægt væri að styðja bæði nemendur og kennara í þeirri vinnu.
Gervigreind breytir því hvernig börn læra
Arnþrúður spurði einnig hvaða áhrif það hefði á þekkingu barna ef þau treystu í auknum mæli á gervigreind til að leysa verkefni. Hún velti því upp hvað sæti eftir í minni og skilningi þeirra þegar tæknin sæi um svörin.
Guðrún sagði þróunina mjög hraða og enn væri óljóst hvernig hún myndi breyta námi, ritun og tjáningu næstu kynslóða.
Hún lagði áherslu á að börn þyrftu áfram sterkan mállegan grunn og gagnrýna hugsun til að nýta tæknina. Móðurmálið væri undirstaða frekara náms og því yrði að efla málskilning barna samhliða tæknibreytingunum.
Guðrún sagði jafnframt nauðsynlegt að auka magn íslenskra málgagna fyrir gervigreind svo íslenskan héldi stöðu sinni í stafrænu umhverfi framtíðarinnar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.
