Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Kristinn Sigurjónsson, rafmagns- og efnaverkfræðing, í síðdegisútvarpinu, um eignarhald á Landsvirkjun og hvaða áhrif einkavæðing raforkunnar gæti haft. Kristinn varaði við því að þegar raforkan færist í einkaeigu breytist forgangsröðunin. Í ríkiseigu sé öryggi raforkukerfisins mjög ofarlega en í einkaeigu verði hagnaðurinn aðalatriðið. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Rafmagn er nauðsynjavara
Kristinn lagði áherslu á að rafmagn væri ekki venjuleg markaðsvara heldur nauðsynjavara. Þess vegna skipti miklu máli að Landsvirkjun væri í eigu ríkisins.
Þegar raforka væri seld atvinnufyrirtækjum þyrfti ekki aðeins að horfa til þess hver greiddi hæsta verðið. Ríkisfyrirtæki hefði meira svigrúm til að beina orkunni til fyrirtækja sem sköpuðu mestan virðisauka innanlands og hefðu þannig meiri áhrif á atvinnu og samfélag.
Ef fyrirtækið væri hins vegar í einkaeigu yrði markaðsverðið mun ráðandi við val á viðskiptavinum.
Varar við að Landsvirkjun verði hlutuð niður
Kristinn sagði einnig hættu á að Landsvirkjun yrði með tímanum hlutuð niður og einstakar virkjanir seldar.
Hann nefndi Laxárvirkjun II sem dæmi um litla og gamla virkjun sem gæti orðið auðveld fyrsta sala. Þegar ein eign hefði verið seld yrði að hans mati auðveldara að selja fleiri. Hann lýsti þessu með því að segja að þá væri búið að skera fyrsta bitann af rúllupylsunni og auðveldara yrði að taka næstu sneiðar.
Kristinn benti jafnframt á að margar eldri virkjanir Landsvirkjunar væru með lágt bókfært virði vegna aldurs þótt raunverulegt mikilvægi þeirra fyrir orkukerfið væri allt annað.
Öryggið víkur fyrir hagnaðinum
Kristinn sagði grundvallarmun verða á því hvernig horft væri á rekstur raforkukerfisins eftir því hvort hann væri á ríkishendi eða í einkaeigu. Þegar ríkið væri eigandi væri afhendingaröryggi mjög ofarlega í forgangsröðinni. Fyrirtæki í einkaeigu þyrfti hins vegar fyrst og fremst að horfa til arðsemi og hagnaðar.
Þar gæti skapast hætta á að fjárfestingar sem væru nauðsynlegar fyrir öryggi kerfisins en skiluðu ekki strax miklum hagnaði sætu á hakanum.
Kristinn vísaði til rafmagnsleysis sem orðið hefði bæði í Evrópu og Bandaríkjunum og sagði langvarandi rafmagnsleysi geta orðið afleiðingu þess að ekki hefði verið byggt upp nægilegt öryggi í kerfinu.
Landsvirkjun eigi að hugsa um þjóðina
Arnþrúður hafði áður spurt hver ætti að ráða því hvert takmörkuð íslensk raforka færi.
Kristinn sagði heimilin fyrst þurfa næga orku og Landsvirkjun síðan að horfa til þjóðarhags þegar orku væri ráðstafað til atvinnulífsins. Ríkiseign fyrirtækisins gerði kleift að meta hvaða starfsemi skapaði mest verðmæti hér á landi en ekki aðeins hvaða kaupandi væri tilbúinn að greiða hæsta verðið fyrir orkuna.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.