Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Arnar Þór Jónsson, lögmann og fyrrverandi héraðsdómara, í síðdegisútvarpinu, um aukinn kostnað sem fylgir EES-samstarfinu. Arnar nefndi sérstaklega ETS-kolefnisgjöld sem Icelandair og íslensk skipafélög þurfa að greiða og sagði þar um milljarða að ræða. Fyrirtækin geti ekki tekið slíkan kostnað alfarið á sig og því muni hann á endanum skila sér út í vöruverð og lenda á íslenskum neytendum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Milljarðakostnaður leggst á fyrirtækin
Arnar tók ETS-gjöldin sem dæmi um hvernig EES-samningurinn væri farinn að íþyngja Íslandi. Flug- og skipafélög þyrftu að greiða milljarða vegna kolefnisgjaldanna og sá kostnaður hyrfi ekki þótt hann væri fyrst lagður á fyrirtækin.
Fyrirtækin þyrftu að mæta útgjöldunum í rekstrinum og flytja þau áfram út í verðlagið. Hærri kostnaður við flug og sjóflutninga hefði þannig áhrif langt út fyrir fyrirtækin sjálf enda væri Ísland mjög háð báðum samgönguleiðum.
Neytendur greiða að lokum reikninginn
Áhrifin birtast því á endanum í verði vöru og þjónustu. Þegar skipafélög þurfa að greiða meira fyrir flutninga hækkar kostnaður við að koma vörum til landsins og sá kostnaður leggst síðan á verð til neytenda.
Sama gildir um flugrekstur. Aukinn kostnaður við starfsemi Icelandair verður hluti af rekstrarumhverfinu og þarf að fjármagna með einum eða öðrum hætti.
Arnar sagði slíkan samning ekki bæta lífskjör Íslendinga þegar afleiðingin væri aukinn kostnaður sem færðist út í verðlagið.
Óljóst hvert gjöldin fara
Gagnrýnin laut ekki aðeins að fjárhæð gjaldanna heldur einnig að því hvað yrði um fjármunina eftir að þeir væru innheimtir.
Arnar sagði Íslendinga ekki hafa skýra mynd af því hvert ETS-gjöldin færu eða hvernig þeim væri varið. Þar væri því verið að leggja verulegan kostnað á íslensk fyrirtæki og neytendur án þess að almenningur sæi með skýrum hætti hver ávinningurinn væri. Arnþrúður benti á að jafnframt væri nú boðað að aðhaldið yrði hert enn frekar.
EES farið að íþyngja Íslandi
ETS-gjöldin voru sett í samhengi við stærri umræðu um þróun EES-samningsins. Arnar hafði áður í viðtalinu lýst því hvernig samningurinn hefði teygt sig inn á sífellt fleiri svið íslensks samfélags frá því hann var gerður.
Kolefnisgjöldin væru nú eitt dæmi um að sú þróun hefði bein áhrif á dagleg útgjöld fólks. Málið snerist því ekki aðeins um alþjóðlegt regluverk heldur um raunverulegan kostnað sem íslensk heimili og fyrirtæki þyrftu að bera.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.