Pétur Gunnlaugsson ræddi við Ögmund Jónasson, fyrrverandi ráðherra og meðlim í Til vinstri við ESB í síðdegisútvarpinu um aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu árið 2009. Ögmundur sagði ráðherra og þingmenn sem studdu umsóknina ekki hafa gert sér grein fyrir eðli eða umfangi aðildarferlisins. Þeir hefðu talið viðræðurnar geta tekið 12 til 18 mánuði en mikilvægustu kaflarnir um sjávarútveg og landbúnað hefðu síðar ekki einu sinni verið opnaðir. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Umsóknin var án fyrirvara
Pétur benti á að Alþingi hefði samþykkt aðildarumsóknina árið 2009 með ákveðnum fyrirvörum og rauðum línum um meðal annars sjávarútveg og landbúnað. Þessi skilyrði hefðu hins vegar ekki fylgt umsókninni sem send var til Brussel.
Aðspurður hvers vegna fyrirvararnir hefðu ekki verið í umsókninni sagði Ögmundur hana hafa verið undirritaða af Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra og Össuri Skarphéðinssyni utanríkisráðherra. Beiðnin um aðild Íslands að ESB hefði verið algjörlega fyrirvaralaus.
Rauðu línur Alþingis ekki teknar til greina
Rauðu línurnar hefðu hins vegar komið fram í þingsályktun Alþingis. Þær áttu að marka þau mörk sem íslenskir samningamenn mættu ekki fara yfir í viðræðunum.
Ögmundur sagði samningssvigrúmið þó frá upphafi hafa verið takmarkað. Í sjávarútvegi og landbúnaði hefði ekki verið um að ræða samninga um hvort Ísland tæki upp sameiginlega stefnu ESB, heldur fyrst og fremst hvenær aðlögunin tæki gildi.
Studdi umsóknina árið 2009
Ögmundur sat á Alþingi og í ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingríms J. Sigfússonar þegar umsóknin var samþykkt. Hann greiddi atkvæði með henni og sagðist því sjálfur hafa tekið fullan þátt í ferlinu.
Ekki hafi allir þingmenn stjórnarflokkanna stutt umsóknina. Jón Bjarnason, Atli Gíslason og Guðfríður Lilja Grétarsdóttir voru meðal þeirra sem greiddu henni ekki atkvæði sitt.
Ögmundur sagði þá, sem studdu málamiðlunina milli Samfylkingarinnar og Vinstri grænna ekki hafa gert sér grein fyrir því hvað væri í vændum. Það ætti að hans sögn einnig við um ráðherra og þingmenn Samfylkingarinnar sem börðust fyrir umsókninni.
Utanríkisráðherra hefði rætt um að viðræðuferlið tæki líklega 1 ár og í mesta lagi 1 1/2 ár. Samkvæmt þeirri áætlun hefði því átt að ljúka í árslok 2010 eða í síðasta lagi á fyrstu mánuðum ársins 2011.
ESB neitaði að opna mikilvægustu kaflana
Sú áætlun gekk ekki eftir. Þegar kom að mikilvægustu hagsmunamálum Íslands reyndist ekki einu sinni hægt að opna samningskaflana um sjávarútveg og landbúnað.
Pétur spurði hvort það hefði verið Ísland eða Evrópusambandið sem vildi ekki opna kaflana. Ögmundur svaraði að ESB hefði ekki viljað fallast á það vegna þess að fyrir lægi að rauðu línur Alþingis samræmdust ekki afstöðu sambandsins.
Fulltrúar ESB hefðu vitað af skilyrðum Alþingis en viðræðuferlið engu að síður farið af stað. Ögmundur sagði þetta hafa verið allt annars konar vegferð en stuðningsmenn umsóknarinnar töldu sig vera að hefja.
Hann gagnrýndi að ekki væri dreginn lærdómur af reynslunni frá 2009 til 2013. Nú væri aftur stefnt að viðræðum á sömu forsendum þótt fyrra ferlið hefði sýnt að samningssvigrúmið í mikilvægustu málaflokkunum væri afar takmarkað.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.