Pétur Gunnlaugsson ræddi við Harald Ólafsson, formann Heimssýnar og prófessor í veðurfræði við Háskóla Íslands í síðdegisútvarpinu um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við Evrópusambandið og pólitískar forsendur hennar. Í umræðunni kom fram að orðalag spurningarinnar og skortur á skýrum markmiðum mótar ferlið og hefur bein áhrif á niðurstöðu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Spurningin gefur til kynna viðræður sem eru ekki til staðar
Haraldur sagði að orðalag spurningarinnar um „áframhaldandi viðræður“ gefi til kynna að viðræður við Evrópusambandið standi yfir. Hann benti á að viðræðuferlinu hafi verið hætt og ekkert virkt samningsferli sé í gangi. Í máli Haraldar kom fram að þessi framsetning breyti því hvernig kjósendur skilja málið og leiði umræðuna í ákveðna átt.
Skortur á skýrum markmiðum liggur fyrir
Haraldur sagði að engin samningsmarkmið hafi verið kynnt og að óljóst sé hvaða niðurstöðu eigi að ná. Hann lagði áherslu á að ekki liggi fyrir hvaða skilyrði eigi að setja í mögulegum viðræðum. Í umræðunni kom fram að slíkt fyrirkomulag skilji kjósendur eftir án skýrrar myndar af því hvað atkvæðagreiðslan snýst um.
Umsóknin frá 2009 stöðvaðist vegna skilyrða
Haraldur rifjaði upp að umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu frá 2009 hafi stöðvast þegar skilyrði Alþingis gengu ekki upp í viðræðum. Hann sagði að þau skilyrði hafi verið sett með það að markmiði að halda yfirráðum yfir þáttum eins og auðlindum. Í máli hans kom fram að ekkert hafi breyst sem breyti þeirri niðurstöðu.
Stuðningur við aðild er ekki fyrir hendi
Haraldur sagði að ekki sé til staðar meirihluti á Alþingi fyrir aðild að Evrópusambandinu og sama eigi við um þjóðina. Hann lagði áherslu á að slíkar aðstæður útiloki að farið sé af stað í viðræður með skýru umboði.
Afgerandi meirihluta þarf fyrir slíkri kerfisbreytingu
Haraldur sagði að tilfærsla valds frá Íslandi til Evrópusambandsins krefjist skýrs og langvarandi stuðnings þjóðarinnar. Hann lagði áherslu á að einfaldur meirihluti dugi ekki til að réttlæta slíka breytingu á stjórnkerfi landsins. Í máli hans kom fram að slíkar ákvarðanir þurfi að byggja á afgerandi vilja þjóðarinnar til lengri tíma.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.