Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Höllu Hrund Logadóttur, þingmann Framsóknarflokksins og fyrrverandi orkumálastjóra, í síðdegisútvarpinu um þróun raforkumála á Íslandi. Halla Hrund segir raforkukerfið hafa tekið miklum breytingum á undanförnum árum og telur að stjórnvöld þurfi að skilgreina skýrar hvaða hagsmunir eigi að hafa forgang þegar ný raforka kemur inn í kerfið. Hún segir jafnframt að reynslan af innleiðingu orkupakka hafi sýnt að áhrif lagasetningar hafi orðið meiri en margir gerðu ráð fyrir. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Gagnaver orðin stærstu kaupendur raforku
Arnþrúður spurði hvort íslenska raforkukerfið væri komið að þolmörkum. Halla Hrund segir Ísland enn búa yfir miklum orkuauðlindum en staðan hafi breyst verulega frá því raforkukerfið var byggt upp. Hún rifjaði upp að upphafleg hugsun hafi verið að virkja orku til að efla samfélög, styrkja atvinnulíf og byggja upp innviði um land allt. Nú ráði markaðurinn hins vegar í auknum mæli hvert ný raforka fari og stærstu kaupendurnir hafi á undanförnum árum verið gagnaver.
Að hennar mati sé því ekki lengur sjálfgefið að ný orka nýtist til orkuskipta eða annarrar innlendrar atvinnuuppbyggingar. Hún telur stjórnvöld þurfa að ákveða með skýrari hætti hvernig forgangsröðun eigi að vera þegar takmörkuð raforka er til ráðstöfunar.
Byggja þarf upp í áföngum
Halla bendir á að nýjar framkvæmdir séu fram undan, meðal annars við Búrfellslund, líklega Hvammsvirkjun og aflaukningu á Sigölduvirkjun. Hún telur þó mikilvægt að uppbygging fari fram í skrefum fremur en með mörgum stórum framkvæmdum samtímis. Slík nálgun sé bæði hagkvæmari og auðveldi að draga lærdóm af hverju verkefni áður en ráðist sé í það næsta. Jafnframt dragi hún úr hættu á miklu álagi á efnahagslífið og náttúruna.
Vindorka krefst skýrari stefnu
Í viðtalinu barst talið einnig að vindorku. Halla Hrund segir yfir 40 vindorkuverkefni hafa komið inn í matsferli og telur mikilvægt að uppbyggingin verði markviss. Hún varar við því að dreifa vindorkuverum víða um land án heildarstefnu. Að hennar mati eigi fremur að velja fáa staði þar sem aðstæður séu sérstaklega hagstæðar og nýting orkunnar verði sem best.
Hún bendir einnig á að tryggja þurfi að kostnaður vegna tenginga og styrkingar flutningskerfisins falli ekki á almenna raforkunotendur ef einkaaðilar ráðast í nýjar framkvæmdir.
Reynslan af orkupökkunum hafi verið víðtækari en gert var ráð fyrir
Arnþrúður ræddi einnig áhrif orkupakkanna og spurði hvort Ísland hefði gengið of langt við innleiðingu regluverksins.
Halla telur að reynslan gefi tilefni til endurmats. Þegar orkupakkarnir voru innleiddir hafi því verið haldið fram að þeir hefðu lítil sem engin áhrif þar sem Ísland væri ekki tengt raforkumarkaði Evrópu með sæstreng.
Að hennar mati hefur þróunin orðið önnur. Hún segir umræðuna um sölu raforku, uppbyggingu vindorku, erlenda fjárfestingu og kærumál á orkusviði sýna að regluverkið hafi haft víðtækari áhrif en margir gerðu ráð fyrir.
Hún telur Ísland þurfa að efla hagsmunagæslu sína gagnvart Evrópu og leggja meiri áherslu á sérfræðiþekkingu þegar teknar eru ákvarðanir um flókið regluverk sem geti haft langtímaáhrif á nýtingu íslenskra auðlinda.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.