Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Sigurð Örn Hilmarsson, þingmann Sjálfstæðisflokksins, lögmann og fyrrverandi formann Lögmannafélags Íslands í síðdegisútvarpinu, um umræðuna um Evrópusambandið og þá pólitísku orðræðu sem hann segir hafa einkennst af óskýrum yfirlýsingum og skorti á staðreyndum. Hann sagði umræðuna hafa þróast í þá átt að stjórnmálamenn gætu haldið nánast hverju sem er fram, án þess að gera grein fyrir lagalegum eða stjórnskipulegum staðreyndum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Umræðan byggir á tilfinningum fremur en staðreyndum
Sigurður sagði sér hafa þótt athyglisvert að fylgjast með umræðu um Evrópusambandið undanfarin ár, sérstaklega í ljósi þess að hann starfar sem lögmaður, þar sem mál eru metin út frá lagalegum forsendum og staðreyndum. Hann sagði pólitíska umræðu hins vegar oft lúta öðrum lögmálum þar sem menn legðu meiri áherslu á umbúðir og yfirlýsingar en raunverulegt innihald.
Fólk heldur að það sé hægt að semja sig frá regluverki Evrópusambandsins
Að hans mati hefði þetta orðið sérstaklega áberandi í umræðu um Evrópusambandið þar sem fullyrt væri að Ísland gæti samið um grundvallarbreytingar á regluverki sambandsins án þess að skýrt væri hvernig slíkt ætti að ganga fyrir sig. Hann sagði þetta geta skapað rangar væntingar hjá almenningi um stöðu Íslands í mögulegum aðildarviðræðum.
Sigurður sagði umræðuna áður fyrr hafa verið skýrari. Þá hefði Evrópusambandið verið rætt sem fyrirfram skilgreint stjórnskipulegt kerfi þar sem tekist væri á um kosti og galla aðildar eins og Evrópusambandið væri í raun. Nú væri hins vegar gjarnan talað eins og Ísland gæti sjálft mótað grundvallarreglur sambandsins eftir eigin hagsmunum en slíkt væri mikill misskilningur.
Varar við ásökunum um upplýsingaóreiðu og falsfréttir
Í viðtalinu gagnrýndi Sigurður einnig, hvernig hugtökin „upplýsingaóreiða“ og „falsfréttir“ væru notuð í íslenskri stjórnmálaumræðu. Hann sagði slíkar ásakanir mjög alvarlegar og taldi hættulegt þegar menn gripu of auðveldlega til þeirra gagnvart fólki sem væri einfaldlega ósammála ríkjandi sjónarmiðum.
Stjórnmálamenn þurfa að gæta sín á óljósum fullyrðingum og pólitískum slagorðum
Hann sagði mikilvægt að stjórnmálamenn gættu orða sinna þegar þeir lýstu umræðu eða skoðunum annarra sem upplýsingaóreiðu, enda gæti slíkt grafið undan trausti almennings á lýðræðislegri umræðu. Að hans mati væri eðlilegt að fólk greindi á um leiðir og lausnir í stjórnmálum en umræða um staðreyndir yrði að byggjast á skýrum og heiðarlegum upplýsingum. Sigurður sagði hættuna felast í því að almenningur hætti að treysta bæði stjórnmálamönnum og upplýsingagjöf stjórnvalda ef umræðan byggðist sífellt meira á óljósum fullyrðingum og pólitískum slagorðum.
Kallar eftir skýrari upplýsingum frá stjórnvöldum
Sigurður sagði stjórnvöld hafa átt erfitt með að útskýra hvað raunverulega fælist í fyrirhuguðum aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Hann gagnrýndi sérstaklega að ekki lægju fyrir skýr svör um hvað íslensk stjórnvöld ætluðu sér að semja um eða hvaða kröfur yrðu gerðar fyrir hönd Íslands.
Að hans mati væri ekki nægilegt að vísa almennt til þess að Ísland hygðist verja hagsmuni sína eða halda forræði yfir auðlindum. Hann sagði kjósendur þurfa að vita nákvæmlega hvað fælist í slíkum yfirlýsingum áður en þjóðin tæki afstöðu til áframhaldandi viðræðna við Evrópusambandið.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.