Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing í síðdegisútvarpinu um launaþróun, vaxandi misskiptingu og stöðu verkalýðshreyfingarinnar. Guðmundur sagði áratugalanga áherslu á prósentuhækkanir launa hafa aukið bilið milli þeirra hæst og lægst launuðu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hálaunafólk fær stærstu kjarabæturnar
Guðmundur sagði kröfur um prósentuhækkanir launa hafa leitt til þess að þeir sem þegar væru á hæstu laununum fengju mestar hækkanir í krónum talið. Þegar samið væri um sömu prósentuhækkun fyrir alla yrði krónutöluhækkunin mun meiri hjá hálaunafólki en þeim sem hefðu lægstu tekjurnar. Þannig hefði launabilið breikkað jafnt og þétt undanfarna áratugi.
Hann vildi að meiri áhersla yrði lögð á krónutöluhækkanir sem gætu skilað láglaunafólki raunverulegum kjarabótum án þess að bilið milli tekjuhópa héldi áfram að aukast.
Þrátt fyrir að Ísland væri meðal ríkustu þjóða heims skiptust verðmætin með mjög ójöfnum hætti. Guðmundur hafði skoðað stöðu Íslands í alþjóðlegum samanburði og sagði laun hér á landi vera í kringum fimmtánda sæti miðað við þjóðartekjur eða þjóðarframleiðslu.
Sú staða segði þó ekki alla söguna því mikill munur væri á kjörum einstakra hópa innanlands.
Styður mögulega úrsögn Eflingar úr Alþýðusambandinu
Guðmundur lýsti stuðningi við Sólveigu Önnu Jónsdóttur og þá afstöðu hennar að Efling kynni að segja sig úr Alþýðusambandi Íslands. Hann benti á að félagsmenn Eflingar væru að stórum hluta fólk á lægstu laununum á meðan innan Alþýðusambandsins væru einnig stéttarfélög þar sem félagsmenn nytu mun betri kjara.
Þessir ólíku hagsmunir gætu skapað ágreining um hvernig ætti að semja um launahækkanir og hverjir ættu að njóta mestra kjarabóta.
Guðmundur hrósaði Sólveigu Önnu fyrir skynsemi og ábyrgð í kjarabaráttunni. Hún hefði ásamt Vilhjálmi Birgissyni átt mikilvægan þátt í að koma í veg fyrir víðtæk verkföll. Hann sagði forystu þeirra hafa einkennst af hófsemi á sama tíma og þau gættu hagsmuna launafólks.
Erlent vinnuafl nýtt til að halda launum niðri
Guðmundur gagnrýndi einnig hvernig sumir atvinnurekendur hefðu nýtt sér innflutning erlends vinnuafls til að manna láglaunastörf.
Hann lýsti því að fólk kæmi hingað tímabundið til að vinna erfið og illa launuð störf á meðan fyrirtæki og fjársterkir einstaklingar hagnuðust á vinnuframlagi þess. Þessi þróun hefði meðal annars styrkt stöðu eignafólks sem gæti fengið vinnu unna fyrir lægri laun en ella.
Guðmundur gerði athugasemdir við að sama fólk og atvinnurekendur nýttu sér í rekstri væri síðan gjarnan gert að vandamáli í opinberri umræðu um innflytjendur.
Hann benti á að ekki væri rétt að tengja glæpi og samfélagsleg vandamál eingöngu við fólk af erlendum uppruna. Íslendingar væru einnig meðal þeirra sem stæðu að óaldarverkum.
Misskiptingin stærsta ógnin við góð lífskjör
Guðmundur lýsti ástandinu á Íslandi í heild sem tiltölulega góðu en sagði vaxandi misskiptingu alvarlegasta vandann. Þótt þjóðartekjur væru háar tryggði það ekki að almenningur nyti góðra lífskjara ef sífellt stærri hluti verðmætanna rynni til þeirra sem hefðu hæstu tekjurnar.
Hann lagði því áherslu á að skoða hvernig launahækkanir skiptust milli tekjuhópa og hvaða áhrif þær hefðu á kjör þeirra sem stæðu höllum fæti.
Möguleg úrsögn Eflingar úr Alþýðusambandinu, endurspeglaði þann ágreining sem væri innan verkalýðshreyfingarinnar um hagsmuni láglaunafólks og skiptingu kjarabóta.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.