Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Kristinn Sigurjónsson rafmagns og efnaverkfræðing, í Síðdegisútvarpinu um áhrif mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu á orkumál, þar sem hann lýsti því að raforkuverð myndi hækka, markaðsvæðing aukast og verðmætasköpun innanlands dragast saman. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Ísland verður að taka upp Evrópuverð á rafmagni
Kristinn segir að með inngöngu í Evrópusambandið færist Ísland inn á sameiginlegan raforkumarkað Evrópu, þar sem verðmyndun ræðst af framboði og eftirspurn á stærra markaðssvæði. Hann útskýrir að raforka sem hingað til hefur byggt á innlendum forsendum og lágu verði vegna hagstæðrar framleiðslu, myndi þá taka mið af hærra verði í Evrópu.
Raforkuverð hækkar verulega
Í máli Kristins kom fram að slíkt kerfi leiði til þess að raforkuverð til íslenskra neytenda hækki verulega. Hann bendir á að þegar orka er orðin hluti af alþjóðlegum markaði gildi sömu lögmál og um aðrar vörur, þar sem hæstbjóðandi ræður verðinu.
Sæstrengur í eigu ESB og breyting á tekjustreymi
Kristinn segir að tenging Íslands við Evrópu með sæstreng sé lykilþáttur í þessari þróun. Hann útskýrir að kostnaður við slíka tengingu yrði fjármagnaður í gegnum raforkuverð og flutningsgjöld, líkt og innlendir flutningsinnviðir eru fjármagnaðir í dag. Í framhaldi bendir hann á að þegar tengingin verður komin á, muni íslenskt raforkuverð samræmast evrópsku verði. Hann telur að þessi þróun muni leiða til þess að arður af orku fari í auknum mæli til eigenda orkufyrirtækja frekar en til almennings.
Áhætta tengd sölu Landsvirkjunnar
Í umræðunni varpaði Kristinn því fram að aukin markaðsvæðing og hærra verð geti leitt til aukins þrýstings um sölu ríkisfyrirtækja á borð við Landsvirkjun. Hann segir líklegt að slík sala hefjist á smærri virkjunum sem mæti minni andstöðu en þróist síðan áfram í stærri eignir. Hann telur að með slíkri þróun muni sá hluti raforku sem þjónar almenningi og smærri fyrirtækjum færast í hendur einkaaðila sem hafi önnur markmið en opinberir aðilar.
Minni verðmætasköpun innanlands
Kristinn leggur áherslu á að ein helsta breytingin felist í minni verðmætasköpun innanlands. Hann segir að í dag sé raforka notuð sem undirstaða fjölbreytts atvinnulífs á Íslandi en með tengingu við evrópskan markað verði hagkvæmara að selja orkuna úr landi. Hann telur að þessi þróun dragi úr samkeppnishæfni innlendra fyrirtækja og breyti grundvallarforsendum íslensks efnahagslífs þar sem orka hefur verið eitt helsta samkeppnisforskot landsins.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.