Pétur Gunnlaugsson ræddi við Ragnar Sigurð Kristjánsson, hagfræðing Viðskiptaráðs í síðdegisútvarpinu í dag, um áhrif opinberra gjalda á verðbólguna. Ragnar sagði Seðlabankann hafa verið skýran um að hækkun opinberra gjalda væri nú einn helsti drifkraftur verðbólgunnar. Hann gagnrýndi að ríkið ætli að hækka krónutölugjöld um 5,2% í stað þess að miða hækkunina við 2,5% verðbólgumarkmið Seðlabankans. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Kílómetragjaldið hafði bein áhrif á vísitöluna
Ragnar sagði opinbera gjaldtöku hafa verið sérstakt vandamál síðasta árið. Hann nefndi upptöku kílómetragjaldsins og breytingar á vörugjöldum ökutækja í byrjun síðasta árs. Að hans sögn ollu breytingarnar um 0,6% hækkun vísitölu neysluverðs, í byrjun árs og sú hækkun hefur síðan verið inni í vísitölunni. Þá hafi veitufyrirtæki og aðrir opinberir aðilar einnig hækkað gjaldskrár sínar.
Fyrirhugaðar hækkanir vonbrigði
Ragnar sagði Seðlabankann hafa sent skýr skilaboð um að hið opinbera þyrfti að halda aftur af gjaldskrárhækkunum. Þess vegna hefðu fyrirhugaðar hækkanir ríkisins í fjárlagafrumvarpinu valdið vonbrigðum.
Krónutölugjöld eiga samkvæmt frumvarpinu að hækka um 5,2%. Ragnar sagði ríkið þess í stað hafa getað miðað við 2,5% verðbólgumarkmið Seðlabankans og þannig sýnt að því væri alvara með að ná verðbólgunni niður.
Hækkunin kemur inn í vísitöluna í janúar
Ragnar sagði 5,2% hækkunina munu vega þyngra í vísitölu neysluverðs í janúar á næsta ári 2027. Hann sagði ríkið vera stærsta einstaka aðilann í íslenska hagkerfinu og ákvarðanir þess sendu því sterk skilaboð út í efnahagslífið.
Með því að hækka gjöldin um 5,2% væri ríkið að hans sögn, um leið að gefa til kynna að það treysti ekki því að verðbólgan fari hratt niður.
Stýrivextir lækka ekki innflutningsverðið
Pétur spurði Ragnar hvaða áhrif háir stýrivextir hefðu þegar verðbólgan kæmi erlendis frá, til dæmis vegna hækkandi olíuverðs.
Ragnar sagði stýrivextina ekki lækka sjálft innflutningsverðið. Þeir drægju hins vegar úr neyslu og kældu hagkerfið með því að hækka kostnað heimila og fyrirtækja. Þannig hefði almenningur minna svigrúm til að kaupa innfluttar vörur og áhrif innfluttrar verðbólgu dreifðust síður um hagkerfið.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.