Reykjavíkurborg gerir ráð fyrir að rekstur borgarsjóðs skili 2,8 milljarða króna afgangi árið 2027 eftir 6,6 milljarða króna halla á yfirstandandi ári. Þetta kemur fram í frumvarpi að fjárhagsáætlun borgarinnar sem lagt var fram í borgarstjórn 3. nóvember. Áætlaður viðsnúningur nemur 9,4 milljörðum króna milli ára og hyggst meirihluti borgarstjórnar hefja skipulega niðurgreiðslu skulda árið 2028. Hreinar skuldir A-hluta borgarsjóðs hafa nærri tvöfaldast frá árinu 2021 og nema nú um 195 milljörðum króna.
Fjárhagsáætlunin byggist meðal annars á hagræðingaraðgerðum sem þegar hafa verið samþykktar og fela í sér fækkun um 130 stöðugildi. Þær eiga að lækka árlegan launakostnað um 2,3 milljarða króna. Hildur Björnsdóttir borgarstjóri segir fjárhagsstöðu borgarinnar kalla á umfangsmiklar breytingar á rekstrinum svo hægt verði að greiða niður skuldir og styrkja fjárfestingargetu á næstu árum.
Hreinar skuldir hafa nærri tvöfaldast frá árinu 2021
Samkvæmt útkomuspá fyrir árið 2026 verður rekstrarhalli A-hluta Reykjavíkurborgar 6,6 milljarðar króna. Tekjur af sölu byggingarréttar og gatnagerðargjöldum verða 6,4 milljörðum króna lægri en áætlað var og handbært fé borgarinnar minnkar um 6,7 milljarða króna á árinu.
Hreinar skuldir A-hluta hafa aukist úr 98 milljörðum króna árið 2021 í 195 milljarða króna. Aukningin nemur 97 milljörðum króna á fimm árum.
Í greinargerð með fjárhagsáætluninni kemur jafnframt fram að viðhald skólahúsnæðis, íþróttamannvirkja, menningarhúsa, gangstétta og annarra innviða hafi setið á hakanum. Meirihlutinn telur því nauðsynlegt að styrkja reksturinn til að skapa svigrúm fyrir nauðsynlegar framkvæmdir.
Tekjur eiga að aukast hraðar en útgjöld
Árið 2027 er gert ráð fyrir að tekjur borgarsjóðs aukist um 5,6% en rekstrarútgjöld um 3,7%. Með því á rekstrarniðurstaðan að batna um 9,4 milljarða króna milli ára.
Samkvæmt áætluninni á rekstrarafgangur síðan að aukast ár frá ári og ná 16,8 milljörðum króna árið 2031.
Jafnframt er stefnt að því að launakostnaður sem hlutfall af samanlögðum útsvarstekjum og framlögum úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga lækki í 74% árið 2027. Til samanburðar var hlutfallið 87% árin 2021 og 2022.
Nýr meirihluti hefur einnig lagt fram fjármálastefnu til ársins 2031 þar sem sett eru strangari markmið um rekstur, skuldastöðu og fjárhagslegt aðhald.
Fækkun um 130 stöðugildi skilar 2,3 milljörðum á ári
Hagræðingaraðgerðir meirihlutans fela í sér fækkun um samtals 130 stöðugildi í starfsemi borgarinnar. Áætlað er að breytingarnar lækki launakostnað um 2,3 milljarða króna á ársgrundvelli.
Í fyrsta sinn hefur jafnframt verið sett sérstakt hámark á umfang miðlægrar stjórnsýslu. Samkvæmt því mega stöðugildi í miðlægri starfsemi ekki vera fleiri en 7,5% af heildarstöðugildum borgarinnar. Hlutfallið var 8,4% í júní síðastliðnum.
Meirihlutinn leggur áherslu á að fækkunin beinist fyrst og fremst að stjórnun og innri starfsemi en að störf sem tengjast beinni þjónustu við borgarbúa verði varin.
Næstu hagræðingaraðgerðir munu meðal annars snúa að eignasafni borgarinnar, innkaupum og veikindafjarvistum starfsmanna.
Skuldir verða greiddar niður frá árinu 2028
Samkvæmt fjárhagsáætluninni hyggst Reykjavíkurborg hefja skipulega niðurgreiðslu skulda árið 2028. Á tímabilinu 2027 til 2031 er gert ráð fyrir að afborganir lána verði samtals 16,4 milljörðum króna hærri en nýjar lántökur.
Á sama tímabili á skuldaviðmið A-hluta að lækka úr 86% í 73%.
Meirihlutinn hyggst einnig stofna sérstakan varúðarsjóð sem ætlað verður að mæta verulegum fjárhagslegum áföllum.
Markmiðið er að draga úr skuldsetningu borgarinnar, lækka fjármagnskostnað til lengri tíma og auka svigrúm til framkvæmda án þess að treysta í sama mæli á nýjar lántökur.
Fjárfestingar fyrir 23,6 milljarða á næsta ári
Þrátt fyrir hagræðingaraðgerðir er gert ráð fyrir umfangsmiklum fjárfestingum á næstu árum. Árið 2027 eiga fjárfestingar A-hluta að nema 23,6 milljörðum króna og aukast í 25,6 milljarða árið 2031.
Áhersla verður lögð á viðhald leik- og grunnskóla, byggingu nýrra leikskóla í samstarfi við einkaaðila og endurbætur á íþróttamannvirkjum.
Einnig er gert ráð fyrir viðhaldsátaki á gangstéttum, uppbyggingu leiksvæða fyrir börn, framkvæmdum við Vetrargarð í Breiðholti og fjárfestingum í sundlaugum.
Í samgöngumálum er meðal annars fyrirhugað að fjárfesta í snjallri umferðarljósastýringu, hjólastígum og upphituðum göngu- og hjólastígum. Þá verður ráðist í skógræktarátak þar sem að minnsta kosti 50.000 trjáplöntum verður plantað með þátttöku barna.
Fjárfestingageta á að styrkjast ár frá ári
Áætlað er að veltufé frá rekstri, sem nýtist meðal annars til afborgana lána og fjárfestinga, aukist úr 18 milljörðum króna árið 2027 í 30,8 milljarða króna árið 2031.
Þessi aukning er ein af forsendum þess að borgin geti bæði greitt niður skuldir og ráðist í nauðsynlegar framkvæmdir á næstu árum.
Meirihlutinn telur að fjárhagslegur viðsnúningur muni skapa svigrúm til að sinna uppsafnaðri viðhaldsþörf og bæta grunnþjónustu án þess að skuldsetning haldi áfram að aukast.
Hildur segir tiltekt í rekstrinum nauðsynlega
Hildur Björnsdóttir borgarstjóri segir að viðvarandi hallarekstur og uppsöfnuð viðhaldsþörf hafi skapað alvarlega stöðu í fjármálum Reykjavíkurborgar.
„Viðvarandi halli hefur verið á grunnrekstri borgarinnar og innviðaskuldin hefur vaxið gríðarlega. Við ætlum okkur að snúa þessari stöðu við strax á næsta ári með áframhaldandi hagræðingum og ábyrgri fjármálastjórn,“ segir Hildur.
Hún leggur áherslu á að niðurgreiðsla skulda og aukin fjárfestingageta verði að fara saman.
„Tiltekt í rekstrinum er nauðsynleg forsenda þess að fjárfestingageta borgarinnar verði styrkt og að hér sé hægt að veita framúrskarandi þjónustu.“
Frumvarp að fjárhagsáætluninni verður tekið til annarrar umræðu í borgarstjórn 1. desember. Endanleg afgreiðsla þess liggur því ekki fyrir, en samkvæmt þeim áætlunum sem nú hafa verið lagðar fram er stefnt að því að Reykjavíkurborg skili rekstrarafgangi frá árinu 2027 og hefji niðurgreiðslu skulda árið eftir.