Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið hefur kynnt í Samráðsgátt stjórnvalda áform um lagafrumvarp um kolefnisjöfnunarkerfi á landamærum, svonefnt CBAM-kerfi. Samhliða áformunum hefur verið birt frummat á áhrifum lagasetningarinnar, þar sem fram kemur að hvorki liggi fyrir heildstætt mat á tekjum né útgjöldum ríkissjóðs vegna kerfisins.
Tekjur og útgjöld óútfærð
Í áhrifamatinu kemur fram að ekki liggi fyrir greining á umfangi innflutnings þeirra vara sem munu falla undir kerfið né hversu miklar tekjur ríkissjóður gæti haft af því. Þá hefur heldur ekki verið lokið mati á umfangi verkefna hjá Umhverfis- og orkustofnun og Skattinum, sem munu annast framkvæmd laganna. Gert er ráð fyrir að kostnaði verði mætt með gjaldtöku, en forsendur og útfærsla slíkra gjalda liggja ekki fyrir.
Ekki gert ráð fyrir breytingunni í fjárlögum
Samkvæmt skjalinu hefur ekki verið gert ráð fyrir fjárhagslegum áhrifum CBAM-kerfisins í gildandi fjárlögum, fjárlagafrumvarpi næsta árs né í fimm ára fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar. Áætlað er þó að áhrifin verði varanleg en ekki tímabundin. Í niðurstöðu matsins segir að líklegt sé að gjaldtaka vegna kerfisins verði umfram þann kostnað sem fellur til við framkvæmd þess.
Um 50 fyrirtæki greiði gjöld
Í efnahagskafla matsins er talið að um 50 innflutningsfyrirtæki muni greiða gjöld samkvæmt kerfinu en að enn fleiri fyrirtæki þurfi að sæta vöktun. Þrátt fyrir það er ekki talið líklegt að reglusetningin hafi í för með sér verulegar breytingar á samkeppnisskilyrðum eða að fyrirtækjum á markaði fækki vegna hennar.
Takmörkuð önnur áhrif
Í matinu kemur fram að bein áhrif lagasetningarinnar á sveitarfélög, byggðalög, jafnrétti kynjanna, lýðheilsu, menntun, nýsköpun og frjáls félagasamtök séu talin ólíkleg. Þá er talið mögulegt að kerfið geti haft áhrif á viðskiptamynstur íslenskra fyrirtækja gagnvart öðrum löndum, þar á meðal innan Norðurlanda.
Umhverfisávinningur lagður til grundvallar
Þrátt fyrir skort á fjárhagslegu heildarmati er niðurstaða ráðuneytisins sú að lagasetningin sé í samræmi við stefnu íslenskra stjórnvalda um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og stemma stigu við loftslagsbreytingum. Samfélagslegur ávinningur er metinn jákvæður á grundvelli umhverfisáhrifa, án þess að gerð hafi verið töluleg greining á kostnaði og ávinningi.
Smelltu hér til þess að skoða málið í samráðsgátt