Pétur Gunnlaugsson ræddi við Stefán Pálsson, sagnfræðing og varaborgarfulltrúa Vinstrisins í síðdegisútvarpinu um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður Íslands að Evrópusambandinu og hvernig niðurstöður sveitarstjórnarkosninganna hefðu breytt pólitísku landslagi. Stefán sagði ríkisstjórnina standa mun veikar eftir kosningarnar og taldi stöðuna orðna erfiðari fyrir þá flokka sem vildu knýja á áframhaldandi viðræður við Evrópusambandið. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Undrandi á ákvörðun ríkisstjórnarinnar
Í viðtalinu sagði Stefán að hann hefði verið hissa þegar ríkisstjórnin ákvað að flýta þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður að Evrópusambandinu. Hann rifjaði upp að Kristrún Frostadóttir hefði áður lagt áherslu á að efnahagsmál væru helsta forgangsmál ríkisstjórnarinnar en ekki Evrópumálin. Að mati Stefáns hefði ríkisstjórnin talið að breytt staða í alþjóðamálum, meðal annars stríðið í Úkraínu og óvissa í samskiptum við Bandaríkin, myndi auka stuðning við Evrópusambandið. Hann sagði þá nálgun hafa reynst of bjartsýna og taldi stjórnvöld hafa vanmetið hversu lítil áhrif utanríkismál hefðu yfirleitt á kosningahegðun almennings.
Hann gagnrýndi einnig tímasetningu þjóðaratkvæðagreiðslunnar yfir sumartímann og sagði ljóst að samfélagsumræðan yrði minni á þeim tíma árs þegar fjölmiðlar og stjórnmál færu að hluta í sumarham.
Kosningarnar breyttu stöðunni
Stefán sagði sveitarstjórnarkosningarnar hafa veikt stöðu ríkisstjórnarinnar verulega í Evrópumálinu. Flokkar sem væru andvígir aðild að Evrópusambandinu hefðu styrkst á meðan yfirlýstir stuðningsflokkar Evrópusambandsaðildar hefðu tapað fylgi. Hann benti á í því sambandi að Sjálfstæðisflokkurinn, Miðflokkurinn og Framsóknarflokkurinn hefðu komið sterkir út úr kosningunum á sama tíma og Píratar hefðu fallið út úr borgarstjórn Reykjavíkur og Samfylkingin fengið lakari niðurstöðu en vænst var.
Að hans mati væri hætta á að þjóðaratkvæðagreiðslan þróaðist í vantraust á ríkisstjórnina sjálfa fremur en umræðu um Evrópusambandið. Hann sagði að í ljósi kosningaúrslitanna mætti jafnvel færa rök fyrir því að ríkisstjórnin ætti að fresta málinu, en taldi þó að stjórnvöld hefðu grafið sig svo djúpt niður í ákvörðunina að ólíklegt væri að horfið yrði frá henni.
Klofin afstaða innan flokka
Stefán sagði afstöðu kjósenda til Evrópusambandsins flóknari en oft væri haldið fram. Innan margra flokka væru bæði stuðningsmenn og andstæðingar aðildarviðræðna og það ætti meðal annars við um Sjálfstæðisflokkinn og jafnvel Vinstrið. Hann taldi þó að stuðningsmenn ríkisstjórnarinnar hefðu bundið vonir við að öryggis- og varnarmál myndu færa fleiri kjósendur nær Evrópusambandinu. Stefán sagðist ekki sannfærður um að sú stefna myndi duga til að snúa umræðunni ríkisstjórninni í hag.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.