Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Lilju Alfreðsdóttur, formann Framsóknarflokksins og fyrrverandi ráðherra í síðdegisútvarpinu um verðbólgu, stýrivexti og efnahagsstjórn ríkisstjórnarinnar. Lilja sagði ríkisstjórnina hafa tekið við þegar verðbólga var 4,8% en nú væri hún komin í 5,3% og vaxtalækkunarferli hefði snúist í vaxtahækkunarferli. Hún taldi ákvarðanir stjórnvalda sjálfra hafa ýtt undir verðbólguna og sagði nauðsynlegt að ná þjóðarsátt ríkisvalds, atvinnulífs og verkalýðshreyfingar til að ná henni niður. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Opinberar hækkanir ýta undir verðbólgu
Arnþrúður sagði almenning hafa beðið eftir efnahagsaðgerðum ríkisstjórnarinnar á sama tíma og stýrivextir hefðu hækkað og óvissa væri um framhaldið.
Lilja taldi ríkisstjórnina beina of mikilli athygli að alþjóðlegum aðstæðum en horfa fram hjá áhrifum eigin ákvarðana. Hún nefndi meðal annars hækkuð vörugjöld og opinberar gjaldskrár. Þegar slíkar hækkanir færu í gegnum hagkerfið án þess að verðbólguvæntingar væru komnar undir stjórn, yrði erfiðara að ná verðbólgunni niður.
Ríkisfjármálin væru einnig hluti vandans. Lilja sagði ríkisstjórnina hafa tekið við góðu búi og taldi að afgangur hefði náðst fyrr, hefði núverandi ríkisstjórnin haldið sig við áætlun fyrri ríkisstjórnar.
Þjóðarsátt er nauðsynleg við þessar aðstæður
Lilja sagði nauðsynlegt að ríkisvaldið, atvinnulífið og verkalýðshreyfingin næðu saman um þjóðarsátt til að ná verðbólgunni hratt og örugglega niður. Allir þyrftu að leggja eitthvað af mörkum og vinna eftir sameiginlegri áætlun.
Hún gagnrýndi skilaboð forsætisráðherra um að atvinnulífið og verkalýðshreyfingin ættu að koma að borðinu. Atvinnulífið og fleiri hefðu þegar óskað eftir viðbrögðum við stöðunni fyrr á árinu og því kæmi henni á óvart að boltanum væri nú kastað til þeirra. Lilja vildi jafnframt að hið opinbera héldi aftur af hækkunum umfram 2,5%.
Hætta á kreppuverðbólgu
Arnþrúður spurði hvað stjórnvöld gætu sjálf gert til að bregðast við innlendum verðbólguþrýstingi þegar olíuverð, stríðsástand og aðrir ytri þættir væru gjarnan nefndir sem skýringar á verðbólgunni.
Lilja sagði hagkerfið þegar hafa kólnað þótt verðbólgan héldist há. Hún taldi því hættu á kreppuverðbólgu þar sem lítill hagvöxtur og mikil verðbólga færu saman. Til að komast út úr þeirri stöðu þyrftu lykilaðilar samfélagsins að vinna saman, viðurkenna vandann og stöðva sífelldar hækkanir.
Til lengri tíma taldi Lilja einnig nauðsynlegt að ráðast í breytingar á húsnæðislánamarkaði. Hún vildi vinda ofan af mikilli verðtryggingu og sagði að í samfélagi þar sem sparnaður væri orðinn mikill ætti að vera hægt að skapa betri forsendur fyrir húsnæðislánum á lægri langtímavöxtum. Stjórnvöld þyrftu að vinna að slíkri breytingu með bönkunum.
Stjórnvöld þyrftu því að draga úr eigin hækkunum og vinna með atvinnulífinu og verkalýðshreyfingunni að því að ná verðbólgunni niður.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.