Pétur Gunnlaugsson ræddi við Sigurð Þórðarson, sem starfaði á varðskipum Landhelgisgæslunnar í þorskastríðinu í síðdegisútvarpinu um kynningu íslenskra stjórnvalda og Ríkisútvarpsins á Evrópusambandinu í tengslum við aðildarumsókn Íslands árið 2009. Í viðtalinu var fjallað um fræðsluþætti um kosti og galla ESB-aðildar og hvernig umræða um sjávarútvegsmál sambandsins hafi verið sett fram gagnvart almenningi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fræðsluþættir um ESB gagnrýndir
Í viðtalinu rifjaði Sigurður upp að íslensk stjórnvöld hefðu við upphaf aðildarviðræðna lagt áherslu á að almenningur fengi kynningu á áhrifum mögulegrar ESB-aðildar. Þar hafi meðal annars verið fjallað sérstaklega um sjávarútvegsmál og sameiginlega fiskveiðistefnu sambandsins. Sigurður lýsti því hvernig hann hefði sótt kynningarfund þar sem rætt var um Evrópusambandið og áhrif aðildar á íslenskan sjávarútveg. Hann taldi að umfjöllunin hefði gefið þá mynd að Ísland gæti auðveldlega tryggt sér áframhaldandi yfirráð yfir eigin fiskveiðiauðlindum innan sambandsins.
Sigurður gagnrýnir að tímabundnar reglur og undanþágur innan Evrópusambandsins hefðu verið kynntar eins og um varanlegt fyrirkomulag væri að ræða þrátt fyrir að grunnreglur sambandsins kvæðu á um sameiginlega fiskveiðistefnu.
Sérfræðingarnir og hagsmunatengslin
Sigurður vék einnig að þátttöku sérfræðinga í opinberri umræðu um Evrópusambandið á þessum tíma. Hann rifjaði upp að hann hefði síðar kynnt sér tengsl einstakra ráðgjafa og fræðimanna við stofnanir Evrópusambandsins, eftir að hafa talið umfjöllun þeirra einhliða.
Þá sagði Sigurður að ríkisfjölmiðillinn hefði ekki gætt nægilegs jafnvægis í umfjöllun sinni um sjávarútvegsmál og áhrif mögulegrar ESB-aðildar á íslenska hagsmuni. Stór hluti almennings hefði því ekki fengið skýra mynd af því hvernig regluverk sambandsins virkaði í framkvæmd og hvaða áhrif aðild gæti haft á yfirráð Íslands yfir fiskimiðunum.
Pólitísk reynsla mótaði vantraust
Í umræðunni kom fram að reynsla úr þorskastríðunum hefði haft mikil áhrif á viðhorf margra þeirra sem tóku þátt í landhelgisbaráttunni á sínum tíma. Sigurður taldi að stjórnmálamenn gætu auðveldlega orðið fyrir áhrifum alþjóðlegra stofnana og stórra ríkja þegar samið væri um fullveldis- og auðlindamál. Hann nefndi einnig að Ísland hefði í gegnum tíðina þurft að verja eigin hagsmuni gagnvart stærri ríkjum og sú reynsla hefði mótað tortryggni gagnvart yfirþjóðlegum ákvörðunum um sjávarútveg og auðlindanýtingu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.