Pétur Gunnlaugsson ræddi við Björn Jón Bragason sagnfræðing og lögfræðing í síðdegisútvarpinu um hvernig saga þjóðarinnar birtist ekki aðeins í bókum og heimildum heldur einnig í lögum, stjórnskipan og stofnunum samfélagsins. Þar kom fram að skilningur á íslenskri réttarsögu væri mikilvægur til að átta sig á því hvernig lagakerfið hefur þróast og hvers vegna margar grundvallarreglur samfélagsins eru með þeim hætti sem þær eru í dag. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Forn lög setja enn mark sitt á réttarkerfið
Björn vakti athygli á að ýmis ákvæði úr eldri lagasöfnum hafi lifað langt fram á okkar daga. Benti Björn á að reglur úr Jónsbók væru til að mynda enn notaðar við túlkun laga og í sumum tilvikum hefðu ákvæði hennar enn lagalegt gildi. Hann sagði þetta sýna að íslenskt lagakerfi hefði ekki orðið til á skömmum tíma heldur þróast í gegnum aldir. Þekking á eldri réttarheimildum skipti því máli fyrir þá sem vildu skilja uppruna núverandi laga og réttarreglna.
Þjóðveldisöldin vekur enn mikinn áhuga
Björn sagði reynslu sína úr kennslu benda til þess að þjóðveldisöldin veki mikinn áhuga meðal nemenda þegar þeir fá tækifæri til að kynnast henni. Margir verði hissa þegar þeir átti sig á því hversu þróað samfélagið var og hversu mikla athygli íslensk miðaldasaga hefur vakið meðal erlendra fræðimanna. Í þættinum kom fram að þjóðveldið og fornbókmenntirnar væru meðal þeirra þátta íslenskrar sögu sem helst hafa vakið áhuga fræðasamfélagsins erlendis. Þar hafi bæði stjórnskipan landsins og bókmenningararfurinn verið til rannsóknar um langa hríð.
Saga skýrir samfélagið sem við búum í
Rætt var um að erfitt væri að skilja íslenska stjórnskipan, löggjafarhefðir og samfélagsþróun án þess að þekkja sögulegan bakgrunn þeirra. Sama ætti við um tungumálið, menninguna og þær stofnanir sem móta daglegt líf landsmanna. Björn sagði að saga væri ekki aðeins frásögn af liðnum atburðum heldur lifandi hluti samfélagsins. Fortíðin væri sýnileg í lögum, stjórnsýslu og þeim hugmyndum sem liggja til grundvallar íslensku samfélagi. Þess vegna væri saga ekki einungis fræðilegt viðfangsefni heldur mikilvæg forsenda þess að skilja hvernig samfélagið hefur þróast og hvers vegna það er með þeim hætti sem það er í dag.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.