Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðlaug Þór Þórðarson, þingmann Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi utanríkisráðherra í síðdegisútvarpinu í dag um áhrif aðildar Íslands að Evrópusambandinu á sjávarútveg og stjórn fiskveiða. Guðlaugur sagði sameiginlega sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins fela í sér að yfirráð yfir íslenskum fiskimiðum og ákvörðunum um kvóta og veiðistjórnun færðust í auknum mæli til Brussel. Hann sagði að um væri að ræða eitt stærsta fullveldis- og hagsmunamál Íslands. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Rifjaði upp 200 mílna baráttuna
Arnþrúður benti á að í dag væru 50 ár liðin frá undirritun Oslósamkomulagsins um 200 mílna fiskveiðilögsögu Íslands. Guðlaugur sagði Íslendinga hafa barist í áratugi fyrir því að ná yfirráðum yfir eigin fiskimiðum. Hann sagði sameiginlega sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins byggjast á því að auðlindin væri sameiginleg og stjórnun hennar færi fram frá Brussel.
Hann sagði að þó stundum væri talað um mögulegar undanþágur eða sérlausnir fyrir Ísland þá væri engin trygging fyrir því að þær héldust til framtíðar. Guðlaugur nefndi sérstaklega reynslu Íra og sagði að loforð sem áður hefðu verið gefin um rétt þeirra til ákveðinna fiskveiða hefðu síðar verið dregin til baka.
Fiskveiðistjórnunarkerfi innan ESB mun breytast með tímanum
Í viðtalinu sagði Guðlaugur að innan Evrópusambandsins væri stöðug þróun í átt að meiri miðstýringu og auknum völdum ókjörinna fulltrúa sameiginlegra stofnana. Hann sagði að jafnvel þótt Ísland héldi einhverjum sérreglum við inngöngu gætu reglur sambandsins síðar tekið breytingum. Hugmyndir um að Ísland héldi óbreyttu fiskveiðistjórnunarkerfi innan sambandsins væru því óraunhæfar til lengri tíma. Hann nefndi að sameiginleg stefna sambandsins fæli í sér að ákvarðanir um kvóta, úthlutun og stjórn fiskistofna væru teknar innan sameiginlegs kerfis þar sem stærri ríki hefðu mest áhrif.
Varaði við áhrifum á íslenskar útgerðir
Guðlaugur sagði að breytingar innan Evrópusambandsins gætu einnig haft áhrif á eignarhald og starfsemi íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja. Hann sagði að stærri erlendir aðilar gætu síðar keypt sig inn í íslenskan sjávarútveg og aukin samþætting markaða gæti leitt til þess að meiri vinnsla flyttist úr landi.
Frá sjónarhóli Evrópusambandsins væri hagkvæmara að flytja hráefni frá Íslandsmiðum til vinnslu, nær stærri mörkuðum Evrópu. Guðlaugur taldi að slíkt gæti haft áhrif á atvinnu og verðmætasköpun í íslenskum sjávarbyggðum.
Ríkisstjórnin dregur úr alvöru málsins – almenningur á rétt á skýrum upplýsingum
þá sagði Guðlaugur að ríkisstjórnin væri að gera lítið úr þeim breytingum sem gætu orðið á sjávarútvegi við ESB-aðild. Hann sagði að umræðan snerist ekki aðeins um tæknileg atriði heldur um það hvort Ísland héldi áfram sjálfstæðri stjórn á einni mikilvægustu auðlind þjóðarinnar. Að hans mati ætti almenningur rétt á skýrum upplýsingum um hvaða áhrif sameiginleg sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins gæti haft, áður en gengið yrði til þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.