Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Tómas Brynjólfsson, varaseðlabankastjóra í síðdegisútvarpinu um stýrivexti, verðbólgu og gagnrýni sem beinst hefur að vaxtahækkunum Seðlabankans. Tómas sagði að meginmarkmið vaxtastefnunnar væri að ná verðbólgu niður og tryggja stöðugra efnahagsumhverfi, jafnvel þótt aðgerðirnar væru erfiðar fyrir heimili og fyrirtæki til skemmri tíma. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Verðbólga kemur harðast niður á tekjulægri heimilum
Tómas hafnaði því að Seðlabankinn væri að berjast gegn verðbólgu á kostnað almennings. Þvert á móti væri verðbólga sjálf eitt stærsta hagsmunamál heimilanna þar sem hækkandi verðlag rýrði kaupmátt og kæmi sérstaklega illa niður á þeim sem hefðu minnst svigrúm í eigin fjármálum.
Í umræðunni kom fram að margir finndu strax fyrir hækkandi vöxtum í formi aukinnar greiðslubyrði lána. Tómas benti á að áhrif verðbólgu væru hins vegar víðtækari þar sem hún hefði áhrif á verð á vörum og þjónustu um allt hagkerfið.
Vaxtahækkanir eiga að draga úr verðhækkunum
Arnþrúður vísaði til þess að hluti verðbólguþrýstingsins ætti rætur að rekja til alþjóðlegra þátta, meðal annars hækkandi orkuverðs og stríðsátaka erlendis. Tómas sagði að Seðlabankinn hækkaði ekki vexti vegna einstakra ytri áfalla sem slíkra heldur vegna hættunnar á að kostnaðarhækkanir skiluðu sér áfram inn í innlent verðlag.
Aðspurður sagði Tómas að minni kortavelta og hægari eftirspurn innanlands bentu til þess að peningastefnan væri farin að hafa áhrif. Markmið vaxtahækkana væri að draga úr umsvifum í hagkerfinu þannig að fyrirtæki hefðu minna svigrúm til verðhækkana og verðbólga færi smám saman niður.
Stöðugleiki mikilvægari en skammtímaþægindi
Tómas sagði að reynsla Íslands af langvarandi verðbólgu gerði það að verkum að mikilvægt væri að bregðast tímanlega við þegar verðbólguþrýstingur ykist. Að hans mati væri betra að halda fast um taumana um tíma en að hætta á að verðbólga festist í sessi.
Hagsmunir samfélagsins í heild fælust í því að verðbólga færðist aftur niður að markmiði Seðlabankans. Þegar það tækist myndu verðbólguvæntingar lækka, vaxtastig geta farið niður og efnahagslegur stöðugleiki aukast á ný.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.