Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Steinar Inga Kolbeins, frá Ungum NEI-sinnum í síðdegisútvarpinu í dag, um málflutning í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar um Evrópusambandið. Steinar gagnrýndi sérstaklega auglýsingar já-hreyfingarinnar sem beint væri að ungu fólki þar sem ákvörðunum um ESB væri meðal annars líkt við atvinnutilboð, val af matseðli, knattspyrnusamning og stefnumót. Hann sagði slíkar líkingar gera lítið úr ákvörðun sem gæti leitt til framsals hluta fullveldis og ákvörðunarvalds Íslands. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Gagnrýnir framsetningu sem beint er að ungu fólki
Steinar sagðist mjög ósáttur við hvernig málið hefði verið sett fram, sérstaklega af já-hreyfingunni. Hann taldi augljóst að hluta auglýsinganna væri sérstaklega ætlað að höfða til ungs fólks.
Hann sagði óumdeilt að ESB-aðild hefði í för með sér að Ísland framseldi ákveðna þætti fullveldis og ákvörðunarvalds. Því væri að hans mati óviðeigandi að setja ákvörðun af þeirri stærðargráðu fram með einföldum líkingum úr hversdagslífinu.
Líkt við atvinnutilboð og knattspyrnusamning
Steinar nefndi dæmi um auglýsingar þar sem ESB-ferlinu hefði verið líkt við atvinnutilboð eða það að skoða matseðil. Hann vísaði einnig til auglýsingar frá fyrrverandi borgarstjórnarefni Samfylkingarinnar þar sem viðkomandi hefði líkt ferlinu við þegar hann skrifaði undir samning við knattspyrnufélag í Svíþjóð.
Steinar sagði slíkan samanburð ekki tækan. Að hans mati væri með þessari framsetningu að ákveðnu leyti verið að tala niður til ungs fólks með því að einfalda ákvörðun sem varðaði stöðu Íslands sem fullvalda og sjálfstæðs ríkis.
ESB-aðild ekki eins og að fara á stefnumót
Steinar kom einnig inn á líkingar þar sem ESB-ferlinu væri líkt við stefnumót og þá hugsun að hægt væri að fara af stað, sjá hvernig manni líkaði og taka síðan ákvörðun.
Hann sagði slíka líkingu ekki endurspegla eðli málsins. Hér væri ekki verið að tala um einfalt stefnumót heldur mögulega inngöngu Íslands í yfirþjóðlegt ríkjabandalag. Hann benti jafnframt á að fyrri ákvarðanir Íslands um alþjóðlegt samstarf, meðal annars NATO-aðild og EES-samninginn, væru ekki að hans mati sambærilegar við ESB-aðild þegar kæmi að stjórnskipulegum áhrifum.
Auglýsingar af ýmsu tagi á báða bóga
Arnþrúður benti á að alls konar auglýsingar og líkingar kæmu fram í kosningabaráttu og slíkt væri ekki bundið við aðra hlið málsins. Á báða bóga mætti finna auglýsingar sem væru settar fram með einföldum, ýktum eða jafnvel fyndnum hætti.
Steinar tók undir að auglýsingar af ýmsu tagi væru á báða bóga. Hann sagði gagnrýni sína hins vegar beinast sérstaklega að því þegar slík framsetning væri notuð til að tala til ungs fólks. Að hans mati væri tilgangurinn þar ekki aðeins að vera sniðugur eða fyndinn, heldur að hafa áhrif á hvernig unga fólkið skildi ákvörðunina sem fram undan væri.
Vill að unga fólkið geri sér grein fyrir hvað er undir
Kjarni gagnrýni Steinars var að unga fólkið ætti að fá skýra mynd af því hvað fælist í ESB-aðild og hvaða áhrif hún gæti haft á fullveldi og ákvörðunarvald Íslands. Hann taldi einfaldar líkingar við hversdagslegar ákvarðanir ekki gera þeirri grundvallarspurningu nægilega góð skil.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.