Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu í símatímanum um stöðu Íslands gagnvart Evrópusambandinu eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna. Áform Evrópusambandsins á Grænlandi, bókun 35, EES-samninginn og nýjar reglur ESB í innflytjenda- og hælisleitendamálum. Arnþrúður sagði Íslendinga standa á miklum tímamótum og þrýstinginn á Ísland ekki vera úr sögunni, þrátt fyrir niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
ESB sækir nú að Grænlandi
Pétur vakti máls á ferð Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar ESB, til Grænlands. Arnþrúður rakti að hún færi þangað ásamt Mette Frederiksen, forsætisráðherra, Danmerkur og til stæði að fá forsætisráðherra Grænlands til að undirrita samstarfssamning um öryggis- og varnarmál við ESB.
Þetta væri undanfari þess að Grænland færðist aftur nær Evrópusambandinu en Grænlendingar gengu úr Evrópusambandinu árið 1985 eftir aðeins 1 árs veru í ESB. Grænlendingar hefðu nú þegar sagt frá því að Úrsúla von der Leyen hefði boðið Evrópusambandinu stórfé fyrir að samþykkja samninginn við ESB.
„Með öðrum orðum: Það er verið að kaupa Grænlendinga inn í ESB,“ sagði Arnþrúður.
Þróunin væri hluti af stærri áformum um að styrkja ESB sem stórveldi gagnvart Bandaríkjunum, Rússlandi, Indlandi og Kína. Fyrst hefði átt að taka Ísland, síðan Grænland, Noreg og Kanada þar á eftir. ESB stefndi jafnframt að því að fjölga aðildarríkjunum úr 27 í 40.
Aðildarumsóknin enn látin hanga yfir
Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar hefði sett strik í reikninginn en í aðdraganda hennar hefði almenningi verið sagt að aðeins væri kosið um réttinn til að kanna hvað Íslandi stæði til boða. Mun meira hefði hangið á spýtunni.
Enn væri því haldið fram að aðildarumsókn Íslands frá 2009 væri í fullu gildi. Arnþrúður sagði að það þyrfti að fá úr þeirri stöðu skorið enda bentu staðreyndir til þess að umsóknin væri ekki lengur í gildi með hliðsjón af upplýsingum um afturköllun umsóknarinnar árið 2015. Spurningin sem lögð var fyrir þjóðina hefði verið villandi og röng. Þjóðin hefði blessunarlega sloppið með því að segja nei.
Bókun 35 refsiaðgerð gegn Íslendingum
Bókun 35 kom næst til umræðu. Benti Arnþrúður á að með henni fengju ESB-reglur lögbundinn forgang hér á landi og Alþingi þyrfti, við lagasetningu, að gæta þess að íslensk lög brytu ekki gegn ESB-rétti. Nú sé því svo hótað að höfðað verði samningsbrotamál yrði bókunin ekki samþykkt.
Arnþrúður vísaði til laga nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið og sérstaklega 4. greinar þeirra. Þar væri þegar að finna það sem kallað hefði verið innleiðing forgangsreglunnar sem gerði ráð fyrir að íslenskir dómstólar tækju mið af ESB rétti við úrlausn mála. Fyrirkomulagið hefði staðið í 33 ár og Ísland því þegar uppfyllt kröfuna sem Evrópusambandið krafðist við gerð EES samningsins á sínum tíma.
Sigmundur Davíð segir að Ísland eigi að taka slaginn vegna hótana um samningsbrotamáls
Krafan um bókun 35 væri refsiaðgerð gegn Íslendingum fyrir niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson hafði sagt í síðdegisútvarpinu, daginn áður að kæmi til samningsbrotamáls ætti Ísland einfaldlega að taka slaginn. Arnþrúður tók undir það og sagði samnings- og varnarstöðu Íslands mjög góða.
75% vilja endurskoða EES-aðildina
Pétur kynnti niðurstöður skoðanakönnunar Útvarp Sögu þar sem rúmlega 75% sögðust vilja að Ísland endurskoðaði aðild sína að EES-samningnum. Tæplega 21% svöruðu nei og um 3% voru hlutlaus.
Niðurstaðan kom Pétri á óvart þar sem hann hafði talið stuðning við EES-samninginn mikinn. Arnþrúður sagði niðurstöðuna sýna að fólk væri að átta sig á stöðunni.
Innflytjendapakki ESB: Annaðhvort taka við fólki eða greiða sektir
Þá tók Pétur upp umræðuna um breytingar ESB á reglum um hælisleitendur. Arnþrúður rakti að innflytjenda- og hælisleitendapakki ESB sem hefði verið í gildi frá 12. júní s.l., væri ófrávíkjanlegur. Ríki þyrftu annaðhvort að taka við öllum þeim einstaklingum sem ESB gerði ráð fyrir eða greiða sektir fyrir hvern einstakling sem þau vildu ekki inn í landið.
Þetta gæti einnig átt við einstaklinga sem ríki vildu ekki taka við vegna glæpastarfsemi. Ef ríkisstjórnin vildi þessa stefnu ætti hún að segja þjóðinni það skýrt. Pétur sagði allt of lítið rætt um málið.
„Við erum á miklum tímamótum“
Arnþrúður sagði Íslendinga standa á miklum tímamótum og vera úti í miðri á, gagnvart þeirri þróun sem væri fram undan. Staða Íslands gagnvart bókun 35 og öðrum málum frá ESB væri enn í deiglunni.
„Við látum ekki sjanghæja okkur svona. Við segjum nei,“ sagði Arnþrúður að lokum.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.